Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gebiedend. — Soms wordt de heele plechtigheid eenige keeren overgedaan.

Het woeste dansen en springen doet zeer sterk denken aan de orgiastische extase, die bij andere volken voorkomt; vooral aan den Dionysus-dienst.

Dionysus' vevreering was extatisch

Keeren wij thans tot den Dionysus-cultus terug.

De vereering van dezen god was dus orgiastisch-extatisch. Op een lageren trap van beschaving gaat de extase altijd met orgiasme gepaard; het voorbeeld van de Ganga's en vele andere ]) bevestigen dat. De extatische toestand is hier nog niet vergeestelijkt, zooals later toen uit de orgiën van Dionysus de speculatieve wijsheid der Orphische secte ontsproot. De razernij, die den ouden Dionysus-dienst kenmerkt, werd dan ook niet zonder zwelgerij opgewekt; de oude Thraciërs stonden zelfs bij de Grieken — en dat zegt iets! — als potators bekend.

Maar — zal men zeggen — hebben wij hier dan wel met een godsdienst-verschijnsel te doen? Was het niet eenvoudig dierlijke lust, die tot dergelijke bestialiteiten leidde?

Onze uiteenzetting van de extase in het algemeen geeft eigenlijk al het antwoord op deze vraag. Wij moeten er echter nog eens nadrukkelijk op wijzen, dat het begrip „godsdienst" hier ruimer moet worden genomen dan in den gewonen zin.

Wij hebben al opgemerkt, dat de oudste vormen van godsdienst voor ons meer het karakter toonen van magie en geestenbezwering.

De god van later is nog maar een daemon, een natuurkracht, die wel in menschen- of dierengedaante wordt voor-

*y Dit bestek laat niet toe, ze uitvoerig aan te halen. E. Rohde („Psyche", p. 314) geeft een heele lijst van tegenwoordig-levende stammen, waarbij extatische verschijnselen voorkomen. Andrew Lang („De ontwikkeling van godsdienst, cultus en mythologie p. 209) noemt er ook eenige. Het meest bekend zijn in dit opzicht de Schamanen (soort tooverpriesters bij Siberische stammen) en de „medicijnmannen" in Noord America. De Cherokeezen kennen een „fétisch-dans". 379

Sluiten