Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

beoefend, kwamen de depositobanken op, werd met assignaties en wissels gewerkt. Vooral met betrekking tot het bankwezen vertoonde de babylonische maatschappij sterk de vormen van de modernkapitalistische huishouding. Is door den zegetocht van Alexander den Groote de grens tusschen het Grieksche en het Oostelfik cultuurgebied verbroken, dan zet zich het hoog-ontwikkeld voortbrengingsleven al verder uit. Het is de rechtmatige trots van onzen Minister van Financiën, dat door hem in de hoofdstad van ons land het giroverkeer tot ontwikkeling werd gebracht, maar hoe verdienstelijk ook, oorspronkelük is zijn arbeid niet. Vele eeuwen terug liep in Babel de overboeking bij het sterke bank- en giroverkeer over milliarden.

Lang behielden de morgenlanden hun leidende positie. Ruhland») schetste de hoog ontwikkelde kapitalistische huishouding van het Arabisch-Islamietisch wereldrijk. Aan landbouwers werden millioenen uit de staatskas beschikbaar gesteld tot verbetering hunner gronden. Een perfecte landbouwkalender, waarin den boeren en tuinders inlichtingen worden gegeven. over de werkzaamheden, die zij in verschillende periodes hadden te verrichten, is bewaard gebleven. De organisatie van de rijkspost met haar 930 stations gaf een reisboek, dat in deze dagen van beperkt verkeer zeker heimwee naar de dagen van weleer opwekt.

In die dagen van weleer... maar waartoe de beschrijving voortgezet? Genoeg en te over om u te overtuigen van den vermoeienden kringloop, die den Prediker deed klagen: „Al deze dingen worden zoo moede, dat het niemand zou kunnen uitspreken; het oog wordt niet verzadigd met zien en het oor wordt niet vervuld van hooren. Hetgeen er geweest is, hetzelve zal er zijn en hetgeen er gedaan s, hetzelve zal er gedaan worden; zoodat er niets nieuws is onder de zon".

En toch, in weerwil van het „niets nieuws onder de zon" — „van nieuwe dingen!" Toch onze tijd een eigen signatuur, toch onze eeuw eene afzonderlijke gestalte!

Zeker het kan niet anders, of bfi beschouwing der op zichzelf staande verschijnselen, valt overeenstemming, hier meer, daar minder, met analoge instellingen in vroegere perioden te ontwaren. Het vloeit voort uit de continuïteit der geslachten en het herinnert er ons aan, dat ons economisch leven, ons productiestelsel de vrucht is van eene eeuwenlange historische ontwikkeling, resultaat van diep gewortelde geestelijke en stoffelijke invloeden. Het vermaant ons om niet uit te wisschen der eeuwen geschiedenis, om niet een streep te halen door hetgeen achter ons ligt, maar met de Schrift

2

Sluiten