Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Met ën gevormd is ook Sam. sisifo in de uitdrukking matasisifo, opgegeven als zijnde een scheldwoord; klaarblijkelijk is de eigenlijke beteekenis «scheeloogig», van stam sisif = Jav. sisip, scheef. Sisifo geeft dus een gebrek te kennen, evenals Jav. uwanën, Tag. u b a n i n, Bis. u b anon. Een woord als Bat. inumon, Tag. inumin.is Sam.aano, uit kakan ön, vleesch; daarentegen F. kakana, uit kanan-an, voedsel, te vergelijken met O. J., Mal. inuman, drank.

De zwakste vorm van 't aanhechtsel, namelijk n, heeft een spoor achtergelaten in Sam. namu, vol muskieten, plaats waar veel muskieten zijn, dat naast namua in gebruik is. Een soortgelijk geval doet zich voor in fet ü, ster, Mao. whetu, uit fetun. De meeste talen verkiezen in dit woord het vollere dn, sommige daarentegen een enkele bezit beide vormen. Dus Bug. witoeng, Mak. bintoèng, Tag. bituin, Bis. bituon, doch Ibn. bitun, en Sang. heeft beide: wituën en witun.

3. De affixen -an en -t als wederzijdscheplaatsvervangers '.Dewoorden waarin - an en -i, onder bepaalde voorwaarden, eikaars plaats moeten innemen en dus, om zoo te zeggen, defectieve aanhechtsels zijn, laten zich tot twee hoofdgroepen brengen: 1. dezulke waarin - an of-/een veelvoud of verwant begrip te kennen geeft; 2. dezulke waarbij - an of -i dient om den overgang der handeling op een voorwerp aan te duiden.

De voorwaarden waaronder de plaatsvervanging van - an en -/geschiedt, is niet in alle talen dezelfde. Er zijn zelfs ettelijke talen waarin 't eene aanhechtsel 't andere geheel of nagenoeg geheel verdrongen heeft, doch als men ziet hoe zulke ver uiteenloopende M. P. talen als 't Bat. en Jav. eenerzijds en 't F. anderzijds in 't bezit van -an en -i overeenstemmen, dan kan het niet twijfelachtig zijn of de overhand die öf an öf i in andere dialekten gekregen heeft, is een gevolg van verarming. Men lette bijv. op het Tag., dat slechts eenige weinige imperatieven op i bewaard heeft, o. a. b u k a s i, tingkasi; vormen die geheel in de lucht zouden zweven indien er niet in een ouder tijdperk der taal regelmatig vormen op i in zwang waren. Hetzelfde is van toepassing op het Bikol, en in mindere mate op hetBisaya, dat zoowel ten opzichte van 't aanhechtsel i als van 't gebruik der oude conjunctieven heel wat oorspronkelijker is dan het Tag. 2.

Het Bat., Jav. enz. bezigen -i ter vorming van intransitieve werkwoorden om het veelvuldige der handeling of een meervoud der subjecten aan te

« Ook in de Arische talen treden de suffixen an, n en i voor elkaar in de plaats: o. a. in Skr. aksi, asthi, dadhi, sakthi, welke in bepaalde naamvallen en afleidingen vervangen moeten worden door aksan, asthan, en,. Zoo ook bij 't voornaamwoord i (ayam), dat door ana vervangen wordt.

2 Zie de Méntrida, Arte lengua Bisaya Hiliguayna (1818), p. 9; 31; 74.

Sluiten