is toegevoegd aan uw favorieten.

Mensch, God en onsterfelijkheid

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tieve volken in tegenstelling met de hooger ontwikkelde, en dit met het doel om de algemeene evolutie van het menschelijk denken, vooral in haar vroegere stadia, te onderzoeken. De vergelijkende studie van den menschelijken geest heeft dus overeenkomst met die van het lichaam, beoefend in anatomie en physiologie. Maar terwijl vergelijkende anatomie en physiologie haar gebied van vergelijking uitstrekken ver buiten de grenzen van de menschelijke soort en aldus de gansche toonladder van dierlijk leven omvatten, stelt de mentale anthropologie zich voor het oogenblik tevreden met haar vergelijkingsveld te beperken tot leden van haar eigen soort. Toch is die beperking buiten twijfel slechts voorloopig; er kan verwacht worden, dat mettertijd grootere kennis van bewustzijnsverschijnselen bij lagere dieren een vergelijking mogelijk zal maken tusschen deze en overeenkomstige werkingen in den menschelijken geest, een vergelijking, die niet kan nalaten licht te werpen op vele nog onopgeloste problemen.

Maar, terwijl in het belang van een kennis des menschen een zeer uitgebreide toepassing van de vergelijkende methode wenschelijk en in de toekomst zelfs onontbeerlijk is, zouden enkele welmeenende, maar onverstandige vrienden der anthropologie de toepassing dier methode nog nauwer willen inperken dan ik voor het oogenblik noodig of raadzaam acht. Zij zouden ons blijkbaar niet willen toestaan om denkbeelden en instellingen, kunst en nijverheid van ver uiteengelegen volken te vergelijken, maar alleen van rassen, die dicht bij elkander wonen. Een weinig nadenken kan ons overtuigen, dat iedere dusdanige beperking, zelfs wanneer zij toegepast kon worden, onverstandig zou zijn, ja, zoo zij werd opgedrongen, noodlottig zou blijken. Wij vergelijken de dingen op grond van hun overeenkomst, en overeenkomst wordt niet beheerscht door afstand. Radium is hetzelfde op de aarde als op de zon; het zou dwaas zijn ze niet te willen vergelijken op grond, dat zij veel millioenen mijlen van elkander verwijderd zijn. Wat zou men denken van een andere wetenschap, die zichzelf de beperking oplegde, welke sommige onzer vrienden de anthropologie willen aandoen. Zou de geologie er wel bij varen, als ze