Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lihg van het zeewezen noodig. In één woord: Duitschland begon een concurrent voor Engeland te worden, en, hoe meer jaren er verliepen, hoe geduchter die concurrent werd. De gevolgen bleven niet uit.

De Engelschen gingen hun vloot versterken, daarin trouw gevolgd door de Duitschers.

Het werd een ware wedijver in het bouwen van dreadnoughs, waarin Engeland den voorsprong bleef houden, maar Duitschland allesbehalve den moed opgaf. In dien'wedstrijd werden de meeste staten van Europa meegesleept, hetgeen ontzaglijk veel van de draagkracht der belastingplichtigen eischte. Inderdaad begonnen hoe langer hoe meer de volkeren te lijden onder deze al zwaarder wordende uitgaven voor vloot en leger. Men kon er echter niet buiten, eenvoudig omdat die uitgaven al meer en meer beschouwd

werden als een veiligheidspremie tegen den oorlog. Geliefkoosde

sociale — en soms zeer dringende! — wetten en maatregelen werden voor onbepaalden tijd uitgesteld, om geld beschikbaar te' houden voor die verzekeringspremie. Alle lasten liever, dan dat vreeselijke, dat verschrikkelijke, waarvan, helaas, Europa zich toch niet heeft kunnen redden. *'. ^

Wanneer we nu. de rekening van onze laatste beschouwingen opmaken, dan zien we hier een Rusland, dat in allesbehalve vriendschappelijke houding is komen te staan tot Duitschland, elders een Frankrijk, dat .op de Place de la Concorde te Parijs het stedebeeld van Straatsburg met rouwkransen omhangen en daarboven in groote letters geschreven heeft: „Qui vive! — La Prance quand-même"; terwijl we over de Noordzee heen het machtige Engeland steelsche en soms niet al te vriendelijke blikken naar de wassende zeemogendheid Duitschland zien slaan, dat bovendien op de wereldmarkt een te duchten concurrent is geworden. Het spreekt vanzelf, dat die drie elkander ten slotte moesten vinden, en — altijd ter verzekering van den vrede in Europa — tegenover den Driebond „Duitschland, Oostenrijk en Italië", een drievoudige Entente: „Engeland, Frankrijk en Rusland" geboren werd. Het was eerst Rusland, dat de hand aan Frankrijk reikte, en dit huwelijk werd ingezegend door Engeland.

Deze twee Drie-eenheden hadden beide hetzelfde parool, en wel een oud;Hollandsch, n.1. dat van Jan de Witt: „Indien gij den vrede wilt, bereid u ten oorlog!" In elk geval, het doel was de vrede, en er is niet ééne reden om te gelooven, dat de leidende staatslieden, en vooral de souvereinen, dit niet ernstig wilden en tot op het noodlottig oogenblik hebben nagestreefd. Welk mensch, door zijn positie boven zijn medeburgers geplaatst, dus hoog in het licht der geschiedenis, die eenmaal, gelijk het Doodengerecht der

42

Sluiten