Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

136

standigheid, dat zulke boerderijen meestal werden gesticht op gronden, die door hun afgezonderde ligging geen koopers of pachters vonden, de kans van slagen sterk drukte. We zien dan ook dat in vele gevallen de pachtprijzen geen behoorlijke rente opleveren van het ontginningskapitaal of dat de pachters de dupe worden, soms beide tegelijk (Deurne en Venray). Treurig was vooral het lot der „Hollandsche" boeren, die onbekend met grond en streek, haast zonder uitzondering na enkele jaren ploeteren het bijltje er bij moesten neerleggen.

In het „Verslag van het Dagelijksch Bestuur der Nederlandsche Heidemaatschappij inzake bevloeiïng en grondverbetering over 1900, uitgebracht aan zijne Excellentie den minister van Binnenlandsche Zaken" *) lezen we:

„Eensdeels is het te betreuren, dat de gemeenten hare gronden verpachten, omdat daardoor niet zij doch derden het voordeel trekken van den gepachten grond, die veelal slechts enkele guldens per H.A. opbrengt, doch van den anderen kant heeft dit stelsel de lichtzijde, dat de gemeenten geen risico loopen en ook' de ontginning niet achterwege blijft bij gebrek aan kapitaal. Ook valt het niet te ontkennen dat exploitatie door de gemeente zelf allerlei bezwaren meebrengt". Aan de lichtzijde zouden nog enkele punten kunnen worden toegevoegd.

Tegenover verkoop heeft pacht het voordeel dat de grondwaardestijging aan de gemeente ten goede komt. Zeker was bij verkoop de koopprijs in den regel wel hooger dan de gekapitaliseerde pacht, zoodat gedurende de pachtjaren de inkomsten zullen blijven beneden de rente, die een goed, zelfs in landerijen, belegde koopsom zou afwerpen. Afgezien van het gevaar, dat contanten in de gemeentefinanciën loopen, zal dat verlies echter op den duur worden goedgemaakt door het toenemende bodemkapitaal.

Het is echter best mogelijk, dat onder bepaalde omstandigheden verkoop voordeeliger is en de gemeentebesturen zullen goed doen dit voor elk geval te overwegen. Maar ook het omgekeerde heeft soms duidelijk plaats; de groote vraag naar pachtgronden dreef soms de prijzen daarvan zoozeer op, dat verkoop zeer nadeelig zou geweest zijn.

Een ander voordeel is, dat de gemeente direct belang houdt

1) Tijdschrift v. d. Ned. Heide-maatschappijl Jrg. 1901, bldz. 112.

Sluiten