Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

138

Ook grootere zandboerderijen werden op die wijze goedkoop in de gelegenheid gesteld, hunne bedrijven langzamerhand uit te breiden en verdeeling onder erfgenamen minder bezwaarlijk te maken. De versnippering der bedrijven ware anders waarschijnlijk reeds een ramp geworden voor vele Limburgsche en NoordBrabantsche gemeenten met haar toch al te kleine zandbedrijven.

In het vorige hoofdstuk is de gunstige invloed der ontginning in ddt opzicht met cijfers aangetoond. Daaruit bleek, dat het aantal landbouwers aanzienlijk steeg, terwijl tevens de gemiddelde grootte der landbouwbedrijven kon toenemen.

Sommige gemeentebesturen hebben opzettelijk vreemde koopers en pachters van groote stukken gemeentegrond geweerd om hem voor de ingezetenen te behouden.

Eene gemeente, waar zoo goed als niets verkocht werd is Horst. De verpachting van 700 H.A. hoogveen aan de Maatschappij Oriendtsveen niet meegerekend, werd. er ongeveer 800 H.A. aan 219 liefhebbers verpacht. De helft daarvan kwam in handen van 9 pachters, die ieder meer dan 20 H.A. exploiteerden, terwijl een van hen 146 H.A. voor zijn rekening nam 1).

Nog een voordeel is, dat de gemeente een voorbeeldig verpachter kan zijn, omdat hier het eigenbelang niet zoo sterk werkt. Dit is werkelijk van beteekenis, daar hoe langer hoe meer blijkt, dat vooral door voorlichting en voorbeeld verbetering van mistoestanden, voortvloeiend uit het pachtstelsel, moet worden nagestreefd. Wettelijke maatregelen zullen daartoe wel steeds ontoereikend blijven.

Als nadeelen van de verpachting van woeste gemeentegronden kunnen worden aangehaald:

De gebreken aan elke pacht eigen, waarop hier niet verder wordt ingegaan. We moeten echter opmerken, dat in 1921 in het noorden van Limburg van de 12.157 gebruikers van meer dan 1 H.A. grond er 8.074 eigenaar en slechts 4083 pachter waren. Van het totaal aantal landgebruikers was 66.41% eigenaar en was 62.38% der gebruikte oppervlakte in eigendom der gebruikers.

In Noord-Brabant waren er bij de gebruikers van meer dan 1 H.A. grond 20.553 eigenaars en 12.685 pachters. In het !and-

1) Zie bladz. 106.

Sluiten