Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

44

te pas weet te brengen, een welontwikkeld mensch ? Immers evenmin als een goed geloovige.

Nog langs verscheidene andere wegen kunnen wij tot hetzelfde punt komen. Bijvoorbeeld: Gij zult iemand: vragen wat kan ik doen voor mijn ontwikkeling? en hij zal u raden een mooi boek te lezen (ik zal het zelf straks ook doen 1) Maar een boek lezen, wat is dat anders dan toch in de eerste plaats vermeerdering van kennis, van wetenschap? Tenzij men aanneemt, dat bedoeld, is, het boek zoo te lezen, dat men er niets van in zich opneemt.

Of aldus: tegenover „ontwikkeld" staat „bekrompen". Een bekrompen mensch echter is iemand, die maar van één of van een paar dingen wat af weet, die nooit geleerd heeft over de schutting van zijn eigen kleinen tuin heen te zien; die niet weet — daar komt het al! — dat er nog heel wat andere tuinen zijn in de wereld, waar men andere planten kweekt dan hij of dezelfde planten op geheel andere wijze en met beter resultaat. Ziet gij wel, dat dit weer hierop neerkomt, dat het iemand is, die te weinig weet?

Of aldus: een ontwikkeld mensch, is iemand die zich voor allerlei dingen interesseert, iemand die gemakkelijk in zich opneemt, die spoedig vat, waar een ander heen wil en derg. Maar niets van dat alles is mogelijk zonder een voldoend quantum weten; alleen wie veel weet, interesseert zich voor veel; alleen hij, in wiens geest het nieuwe vele aanknoopingspunten vindt, is in staat nieuws in zich op te nemen; en als eerste voorwaarde om een "ander te begrijpen zal wel moeten gelden, dat men niet absoluut onkundig is van datgene waarover hij het heeft.

Enzoovoorts. Hoe wij de zaak aanvatten, steeds zullen wij bevinden, dat wij, uitgaande van de tegenstelling Veelweterij en Ontwikkeling, altijd daarbij aanbelanden, dat er geen geestesontwikkeling is zonder een zeker veel-weten, en dat de weg daarheen altijd zeker óók loopt over vermeerdering van kennis.

En toch, ik zeide het reeds, de tegenstelling is reëel en heeft een goeden zin. En ik duidde ook reeds aan, waar het verschil in zit, nl. niet in het quantum, maar in de qualiteit, van de kennis. Het is minder de vraag welke kennis men bezit, dan hoe men die bezit, en voeg ik er thans bij, hoe men die ver~

Sluiten