Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

100

geschapen". Ja, zegt Paulus, „zoo iemand in Christus is, zie, een nieuwe schepping 1"

Zoo is het dan ontwijfelbaar, dat met en door de stijging der cultuur de religieuze aspiraties en behoeften niet minder stijgen dan alle andere geestelijke aspiraties, ja, het is openbaar, dat door die stijging de religieuze behoeften slechts te nijpender, hun bevrediging een des te dringender eisch wordt, ten eerste omdat zij éénzijdige, karakterbedervende „Teilkuituren" doet ontstaan, en ten tweede omdat zij de noodzakelijkheid van geestelijk zelfbehoud, d. i. van verlossing, steeds voelbaarder maakt.

Maar daarmede is geenszins gezegd, dat de moderne cultuurmensen dit nu ook altijd voelt, nog veel minder, dat hij het erkent. Daarvoor is eendeels de boven besproken schijn te sterk, anderdeels de bekoring der tegenwoordige wereld te verlokkend, en bovendien ligt in de menschelijke natuur helaas de mogelijkheid gegeven een soort van schijnvrede tot stand te brengen tusschen zijn lagere en zijn hoogere aspiraties, waarbij hij zich de schade, die zijn ziel lijdt, ten eenenmale ontveinst; een soort compromis, dat merkwaardig veel lijkt op die contracten met den duivel, waarvan de kinderlijke phantasie der Middeleeuwen, maar die vaak zoo diep blikte, zooveel voorbeelden wist aan te halen; een schijnvrede, waarin velen zich helaas maar al te wel voelen, maar waarin de menschheid als zoodanig onmogelijk kan berusten, omdat hij een voortdurende bedreiging is van haar hoogste goederen, van haar menschenadel, van haar geestelijke toekomst. Daarom moet vroeger of later de menschheid altijd weer tot de religie terugkeeren, en dat zien wij ook in onze dagen gebeuren, en voorzooverre wij het niet zien, of veel minder zien dan ons, ook ter wille van onze medemenschen en van de menschheid zelf, lief zoude zijn, vindt het woord zijn toepassing: die gelooven haasten niet.

Tot nog toe is alles, wat wij gezegd hebben, slechts inleiding tot ons eigenlijk onderwerp, een lange inleiding voorzeker, maar voor welker lengte ik geen verontschuldigingen behoef te maken, want zij was noodig. En zij maakt onze nu volgende besprekingen niet alleen eerst mogelijk, maar zij verkort en vereenvoudigt die ook ongemeen. Immers het is nu terstond duidelijk, wat onder

Sluiten