Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

156

hij in 1808 in het ministerie van Onderwijs geroepen was, het geheele pruisische onderwijs in dezen geest georganiseerd, dat de Staat alles deed wat hij maar kon om dat ideaal te bevorderen en algemeen toegankelijk te maken. Uit den aard der zaak kon dit het best geschieden en is het ook het best gelukt bij de gymnasia en de universiteiten; Humboldt is dan ook de schepper van het XIXde-eeuwsche duitsche humanistische gymnasium en de duitsche universiteit als de inrichtingen voor universeele ontwikkeling. Maar het idee zelf omvatte alle trappen van het onderwijs. Het levenswerk van W. von Humboldt, zegt Ed Spranger in zijn boek over hem in de verzameling „Die grossen Erzieher" (blz. 15), was „die staatliche Sanktion der formalen Universalitat der Bildung auf allen Stufen des Unterrichts; auf der elementaren im Oeiste Pestalozzi's, auf der gelehrten Schule im Sinne des Neuhumanismus, und auf der Universitat im Oeiste der philosophischen Idee einer organischen Wissenschaftstotalitat." In plomp hollandsch weergegeven zou dat ongeveer luiden: voor de L. S. van alles wat, voor de middelbare Latijn en Orieksch, voor de hoogeschool: philosophie.

Men ziet, hoe eenzijdig eigenlijk deze universaliteit is; het is een systeem van selectie ten behoeve eener geestelijke aristocratie, welker bestaansrecht daarin gevonden wordt, dat haar bestaan voor alle andere categorieën van staatsburgers niet alleen nuttig maar onontbeerlijk heet te zijn. Intusschen wordt de rechtstreeksche verzorging van de intellectueele belangen dier anderen daarbij toch wel wat veel op zij geschoven: voor direkt nuttige zaakkennis, voor practische beoefening der natuurwetenschappen en der techniek is feitelijk in dit systeem geen plaats; als systeem staat het beslist vijandig tegenover het geheele begrip van beroepsleiding. De geheele geschiedenis van het onderwijs in de XlXe eeuw is dan ook die van een lange worsteling van het direkt practisch onderwijs, van wat de Duitschers „Realunterricht" noemen, met name van het technisch onderwijs en van de vakscholen, om aan den disch te worden toegelaten, niet slechts als bedelaar, maar als gast. Stap voor stap heeft het vakonderwijs, de beroepsleiding, zich een plaats veroverd, maar altijd ging het daarbij gebukt onder den stempel van minderwaardigheid, hem nu eenmaal door Humboldt zoo

Sluiten