Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

202

men beter en heeft men ingezien, dat de maag juist arbeiden moet, dat het voedsel, om voor den mensch waarlijk profijtelijk te zijn, door de spijsverteringsorganen niet slechts moet worden opgenomen, maar verwerkt. Tot de didaktiek evenwel is dat verbeterd inzicht nog niet doorgedrongen; op de scholen, hoogere zoowel als lagere, wordt den leerlingen nog maar altijd pepton toegediend. En dat niet alleen, maar elke taak, elke werkzaamheid, is voorgeschreven, en van alles wordt een bepaalde maat verlangd; wordt die niet ingeleverd, de straf blijft niet uit, voor het minst in den vorm van een lager cijfer op de lijst; wordt zij overschreden, de school weet er geen raad mede en tracht het te escamoteeren, zoo zij het al het niet kortweg verbiedt — want dat komt ook voor. Voor eigen initiatief, voor spontaan ontplooien van arbeidslust, is daarbij geen plaats; die worden verstikt. En het ergste van alles is: de leerstof wordt niet verwerkt. Opnemen en het opgenome weergeven is tot op zekere hoogte nuttig en noodig, maar 't is iets anders dan verwerken, en 't is daarom niet eens werken in den eigenlijken vollen zin des woords. Het gevolg is, dat onze kinderen alleen leeren werken op commando, en zich aanwennen nooit meer te doen dan van hen geëischt wordt, ja op allerlei, en daaronder zeer afkeurenswaardige, wijzen trachten met nog heel wat minder uit te komen. Ziedaar nu eens een der meest typische verschillen tusschen echten en onechten arbeid; bij den eersten het streven naar de volle, zelfs naar een overloopende maat, bij den tweeden het streven naar de kleinst mogelijke maat, wat in beginsel reeds „kankeren" is. Te meer, omdat van de kwaliteit hetzelfde kan gezegd worden als van de kwantiteit: deze is bij den echten arbeid zoo goed mogelijk, bij den onechten zoo slecht als men maar hoopt dat er door zal kunnen. En een derde, typisch verschil is dit: de echte arbeid kweekt verhoogden arbeidslust, gelijk hij zelf uit arbeidslust geboren wordt, de onechte, de bastaard, kweekt naar zijn aard slechts tegenzin in den arbeid. En ten slotte en alles samenvattend: de echte arbeid is karaktervormend en karakterstalend, de onechte arbeid is karakterbedervend.

Dat is de voornaamste reden waarom het meestal zoo verschrikkelijk moeilijk valt onze schoolgaande kinderen aan den arbeid te houden en van hen gedaan te krijgen, dat zij op hun

Sluiten