Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

210

tegenover onverstandige en ongegronde verheerlijking van den tact ten koste van weten en verstandelijk inzicht mocht het ook wel eens gezegd worden. Want de tact wordt door tegenstanders en bedillaars der paedagogiek gaarne tegen haar uitgespeeld, alsof hij niet alleen veel meer waard was dan alle paedagogiek' te zamen (wat de paedagoog kan toegeven), maar deze ook volkomen overbodig maakte.

Eenzijdig was echter die qualificatie wel, en de bovenstaande van Herbart is niet alleen veel fraaier, maar ook juister. Er blijkt tevens uit, dat de grootmeester der „wetenschappelijke" paedagogiek allerminst van meening was, dat paedagogiek en tact elkander uitsluiten.

Wat tact zoo bekoorlijk maakt, dat is, dat iedereen zich daartegenover zoo behaaglijk en zoo veilig gevoelt. Met een tacteloos individu voelt men zich geen oogenblik zeker voor de onaangenaamste verrassingen. Tacteloosheid is kwetsend, stemt gemelijk of maakt boos, is een vruchtbare bron van vervreemding en vijandschap; tact is een element van verzoening, is olie op de golven, geeft „Meeresstille und glückliche Fahrt". De tactvolle beheerscht den toestand, de tactelooze niet; de tactvolle harmoniseert, de tactelooze disharmoniseert zijn omgeving; de tactelooze legt knoopen, de tactvolle ontwart ze; de tactvolle maakt zich overal vrienden zonder een allemansvriend te zijn, de tactelooze mag het hart op de rechte plaats hebben en het o zoo goed meenen, maar .... hij maakt zich overal vijanden.

Tact is meer en vooral veel nobeler dan handigheid, en tacteloosheid is meer, en vooral veel erger, dan verlegenheid. Toch is er geen tact zonder een zekere handigheid en tacteloosheid is vaak niets anders dan een uit verlegenheid — of uit onwetendheid, maar daarover straks — ontspringende onhandigheid.

Verbluffend schier is de zekerheid waarmede de tact optreedt. I Er ligt om den tact als een nimbus van onfeilbaarheid. De tactvolle schijnt altijd in iedere situatie juist dat woord te vinden, die handeling te kiezen, welke de situatie vereischt. Hoe menigmaal heeft tact „den toestand gered", zooals de term luidt, en hoeveel muiterijen en oproeren hadden geen andere oorzaak dan gebrek aan tact bij regeerders en superieuren, waren althans met een beetje tact gemakkelijk en intijds te bezweren geweest! Welke

Sluiten