Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Als de Grieken spreken over de katharsis, dan is dit toch meer en hooger dan schoonheidsontroering alleen. En om over het heden daagsche tooneel en de tooneelhtteratuur te spreken, zouden wij misschien moeten nagaan, waar het realisme als zoodanig, de hooge vlucht der dramatiek heeft gekortwiekt. Het tooneel heeft als predikende poëzie te veel ingeboet. En het is zoo begrijpelijk dat Royaards en Verkade in hun jong idealisme indertijd zoo schoon met Elkerlyc begonnen. De regeneratie van het tooneel zette weer met den spiegel der Salicheyt in, hoe dat elckerlyc mensche werd ghedaecht Gode rekeninghe te doen. Men ging naar het oorspronkelijke, het gestileerde, het gedachtenvolle, het breed predikende terug. Prachtig was de opvoering van Adam in ballingschap en menige opvoering in de laatste jaren was zuivere nobele kunst. Doch men moest terug grijpen in het verleden. Het hedendaagsche tooneel was te realistisch en de tooneelhtteratuur op haar best te veel litteratuur. Merkwaardig is het fijne werk van Mevr. Simons-Mees, het is ongetwijfeld litteratuur, het is tooneelhtteratuur en toch geen hoogere dramatiek. Het is interessant haar stukken te zien, doch men kan ze haast even goed lezen en dit komt omdat zij de levensproblemen wel voelt, doch ze niet in heftige strijd in drama of comedie oplost. Zoo is dikwijls heden de beste tooneelhtteratuur te veel litteratuur en het heftig dramatische dat inslaat te veel een grotesk realisme wat tot de echte dramatiek niet toe komt. Het tooneel wordt dan geen schouw-tooneel maar een kijk-tooneel, het leven wordt niet gesublimeerd doch voor of nagespeeld. Veel realistisch tooneel heeft de menschen klaar gemaakt voor de bioscoop, waar het leven sensationeel verschimt. Doch het tooneel en de tooneelhtteratuur als zoodanig is natuurlijk kunstuiting. Ook al voelen wij dikwijls décadence, wij mogen deze levensgebieden niet negeeren. En al zijn de onderwerpen, die een Jan Sluij ters bijv. schildert ons niet sympathiek, wij moeten de moderne hartstocht voelen, die achter zulk grandioos schilderen klopt en als zijn Pièta mislukt, het klinkt misschien wat vreemd, dan is dat ook onze schuld. Het tooneel is kunst en de opvoering van een meesterwerk is een prediking. Het tooneel is geen schijn, doch het is het leven geserreerd, het leven vereenvoudigd, in zijn diepere oorspronkelijkheid ons getoond. De

57

Sluiten