Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het vertrouwen tusschen de volken versterken of — verstoren kan. En de drukpers speelt in dit opzicht natuurlijk een uiterst invloedrijke rol.

De Nederlandsche pers wijdt over het algemeen een zeer te waardeeren aandacht aan de behandeling der Volkenbondvraagstukken. Ons pubhek kan daar veel informatie door krijgen. Misschien echter zouden redactie's bovendien in sommige gevallen willen overwegen, dat ook berichten en telegrammendienst van zeer veel gewicht zijn voor het vormen van de publieke opvatting, en dat een bericht, — het geval is niet zoo zeldzaam als het hjkt, — als van den aard dat „van uit Keulen wordt gemeld, dat blijkens eene uit Stockholm ontvangen mededeeling het een of ander te Genève niet goed is gegaan" (!), beter achterwege gehouden worden kan. Allicht heeft zooiets alleen maar een duistere, saboteerende en misleidende tendentie. Men zal mij om zielkundige redenen deze uitweiding wel ten goede willen houden.

Vertrouwen scheppen. Internationalen geest van samenwerking. Wederzijdsche eerlijkheid. Als einddoel: internationaal besef van veiligheid.

De Volkenbond moet er voor werken. Dit is ook de beteekenis, welke ligt in zijn eigen werkmethode. Zooals U weet, is dit volslagen de methode van gemeenschappelijk overleg. Er is geen bondsgezag, dat bindende besluiten kan nemen. Geen bondsmacht, die besluiten kan uitvoeren of naleving afdwingen. Geen bondsleger of bondsvloot. Geen meerderheidsbeshssing zelfs, die een minderheid kan binden. Alle besluiten moeten worden genomen met algemeene stemmen. Het j idee van dwang komt alléén uit in de mogelijkheid der economische blokkade, maar hare beteekenis is vooral theoretisch. In de praktijk kan elke kwestie, elk verschil alleen door samenwerking en overeenstemming worden afgehandeld.

Dit hjkt misschien zeer onvolledig. Er worden ook steeds wel andere plannen geopperd. Mij evenwel schijnt het juist een goede gedachte, dit beroep te doen, nu niet weer op macht boven macht, maar op den zin en op den plicht tot samenwerking en overleg. Geestelijk kan daarvan juist de meeste kracht uitgaan. Zooals in het boek van den Prediker wordt gezegd: Wijsheid is beter dan kracht.

De Volkenbond is geen politieagent, maar een schepper van zedelijke orde. En tot dusverre heeft het stelsel niet gefaald, al brengt het natuurlijk veel langzaamheid en geduld mede. Juist ook doordat vertegenwoordigers van andere landen steeds bemiddelend medewerken, kan zooveel worden bereikt, en in de'praktijk van den Volkenbond speelt de onpartijdige, onvormehjke mediatie wel een zéér veelvuldige rol.

Alleen langzaam en geduldig zal de ommekeer der geesten worden bereikt. Het hang t van de wijsheid der volken en van de regeeringen af, wat zij er van zullen maken. Er is in den Volkenbond niets buiten de volken en de regeeringen zelve. Die hebben hem in de hand. Zij Zijn er zelf en elk verantwoordelijk voor. Iedere regeering en ieder

17

Sluiten