Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tot een levend organisme, eene wereld in het klein, waarin alles in beweging komt, volgens den wei-overwogen en onveranderlijken wil van den Dramaturg, wiens geest boven die wereld zweeft als die van een aardsche voorzienigheid.

De doorgronding van dit dramatisch plan zal ons ten slotte brengen tot het doel, dat wij met onze studie beoogen: door het platte vlak van den gedrukten tekst heen het drama als het ware verticaal te gaan zien, in eene perspectief, als eene zich afspelende gebeurtenis, het, af lezende, in onze verbeelding te aanschouwen als eene vertooning.

* * *

Eerst als wij zoover zijn, kunnen wij terugkeeren tot den Dramatischen Tekst en dezen, in nieuwe belichting, nauwkeuriger gaan bezien. Want het zal nu duidelijk zijn, dat de tekst een uitvloeisel is van het dramatisch plan en de daarin geplaatste karakters. Noch de schoonheid van het woord als zoodanig, in klank of rhythmischen val, noch het treffend beeld of de diepe gedachte, daarin uitgedrukt, kan ons hier de voldoening schenken, die wij zoeken, indien wij achter dat woord ook niet de dramatis persona waarnemen in de gezindheid en de situatie, waarin zij dat woord spreekt. Het feit, dat wij hier uitsluitend met spreektaal te doen hebben, brengt mede, dat wij die moeten leeren beluisteren, om haar ten slotte ook juist te kunnen bezien. Het is bier niet anders, dan in het dagelijksch leven, waarin het gesproken woord niets is zonder het karakter en het gevoelsleven van wie zich daarin uit en in zijne stem ook zijne stemming openbaart. Zoo zullen er uit het drama stemmen voor ons opgaan, in velerlei schakeeringen en zoo zullen wij in ons-zelf een „tweede gehoor" gaan ontdekken en ontwikkelen, dat de geluidgolven, welke voor jaren en eeuwen door de groote dramatische geesten over

t8

Sluiten