Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den arbeid en van de arbeidsdeeling en arbeidssplitsing, zooals het zich in de historie van den menschlijken arbeid heeft ontwikkeld.

Van het oogenblik af, dat de primitieve mensch niet meer uitsluitend in zijn onderhoud kon voorzien, door het tot zich nemen van de onbewerkte natuurproducten, heeft arbeidsdeeling plaats gevonden.

Het bewerken der natuurproducten, noodig om ze tot gebruik voor de menschen geschikt te doen zijn, heeft het bezigen van arbeidsmiddelen noodzakelijk gemaakt. Het werktuig, dat de schakel werd tusschen het te bewerken natuurproduct en den mensch, heeft de ontwikkeling van het arbeidsproces ononderbroken beïnvloed.

Mensch, natuur en werktuig — dit laatste in zijn historische ontwikkeling als techniek gezien — hebben in hun onderlinge verhouding en wederkeerige'beïnvloeding, mede bepaald door de geografische ligging, het klimaat en de bodemgesteldheid der landen, de veranderingen in de arbeidsverhoudingen bepaald, waarin de menschheid door de eeuwen heen heeft geleefd.

De arbeidsdeeling, als de grofste differentiatie in het arbeidsproces, heeft reeds vroegtijdig haar stempel op de arbeids- en maatschappelijke verhoudingen gedrukt. Reeds bij de primitieve volksstammen is de arbeidsdeeling van ongemeene, maatschappelijke beteekenis geweest, b.v. ten aanzien van mannen- en vrouwenarbeid, terwijl door het sterk geestelijk leven op religieus gebied een scherpe scheiding tusschen hoofd- en handarbeid werd teweeggebracht. Van hoe groote beteekenis de arbeidsdeeling al vroegtijdig was, blijkt wel uit de plaats, welke de arbeid der vrouw bij de primitieve volksstammen innam en zij heeft er zelfs toe geleid, dat in verschillende stadia der maatschappelijke ontwikkeling de vrouwenarbeid als de maatschappelijk belangrijkste arbeid moet worden aangemerkt. Van onderdrukking of maatschappelijke minderwaardigheid der vrouw is in een lange periode van de geschiedenis geen sprake geweest.

Een ander kenmerk van de geweldige beteekenis der arbeidsdeeling; voor het maatschappelijk leven is de scheiding in hoofd- en handarbeid

53

Sluiten