Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

mogelijk op te voeren, alsmede om aan de plaats, welke de werknemers in de voortbrenging innemen, meer karakter te geven. Hierdoor hopen we de wel niet geheel verloren, dan toch zienderoogen afgenomen belangstelling voor den gang van zaken in de geheele onderneming te herwinnen.

Hier ligt het aanrakingspunt met het karakter der politieke democratie. Het medewerken aan het algemeene, zonder nochtans op te eischen de bekwaamheid van zelf te kunnen regeeren. Bij de verkiezingen treedt het volk naar voren en spreekt het door middel van zijn stembiljet uit in welke richting het geregeerd wil worden. Het regeeren zelf draagt het aan zijn afgevaardigden op, die onder zijn openbare controle werken en daarvan bij de periodieke verkiezingen verantwoording afleggen. Ook de politieke democratie heeft een ontwikkeling doorloopen, eveneens voortvloeiend uit de algemeene maatschappelijke ontwikkeling.

De schoonheid der antieke democratie, waarbij elk burger rechtstreeks kon deelnemen aan het bestuur, is ondergegaan, toen het maatschappelijk leven vormen aannam, waarbij het bestendigen ervan het levensbelang der maatschappij zelf in den weg stond.17) Zoo is het ook gegaan met de plaats, welke de arbeider vroeger in het productieproces innam. De arbeidsvreugde verdween, toen voortschrijdende ontwikkeling der arbeidsverhoudingen in het arbeidsproces zich daarmede niet langer verdroeg.

Het verlies, dat de burger bij het verdwijnen der antieke democratie leed, door niet meer direct te kunnen deelnemen aan het bestuur, heeft hij na eeuwenlange ontwikkeling en langdurigen strijd ongedaan weten te maken door het verkrijgen van het algemeen kiesrecht bij het vertegenwoordigende, parlementaire stelsel.

Wil men bij den eisch voor medezeggenschap in het economisch leven ook spreken van democratie, dan zal dit toch geen andere beteekenis mogen en kunnen hebben, dan dat in de voortbrenging met den wil

") Dr. H. Bolkestein: Het dubbel karakter der oude geschiedenis, pag. 13 en 14,

60

Sluiten