Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

5

worden genomen. Toen deze grooten en kleinen, maar deze kleinen vooral, 12, 14, 16 en meer uren m de som* bere, donkere, stoffige, stinkende fabriek moesten door* brengen, om dan na deze dag* en nachttaak de warme bedjes in te nemen van hen, die met hun van plaats waren verwisseld in de fabriek. Want dag en nacht perste de machine winst uit deze arbeidskrachten, en des Zondags ook, want het moderne ongeloof had toen nog, geen verwoesting aangericht in de harten der men* schen. Het was in de tijd.. Maar waartoe zou ik verder gaan u te schetsen, welke donkerte het menschdom moest ondergaan voor het de weg vond naar beter tijd en beter bestaan, waar ieder geschrift dat een schets geeft van het maat schappelijk leven van het einde der 18e en het begin der 19e eeuw, met duidelijken taal een tee» kening, een beeld kan geven van dat leven, beter dan ik het kan. „Wij gaan gebukt onder het gewicht van uit* vindingen en ontdekkingen", riep Owen uit.

Het was de machine en de veranderde arbeidsmethode die zoo groote wijziging had gebracht in 't leven en den welstand van de bevolking. Vooral de invoering van de machine in de spin en weefindustrie, in de textielnijver* heid dus. Tot het midden van de 18e eeuw werd het garen gesponnen op het bekende spinnewiel, waarvan de klos met vleugel, het eigenlijke spinapparaat in beweging werd gebracht met een treeplank, op en neer bewogen door den voet van de spinster. De op en neer gaande beweging werd door een kruk overgebracht op een groot houten wiel en zoo in een draaiende beweging omgezet. Vervolgens werd door een snaar de beweging van dat wiel overgebracht op de klos die door zijn geringeren omvang een 10 a 12 maal grootere snelheid verkreeg. Het aldus gesponnen garen werd op een handweefgetouw geweven. Dit was een betrekkelijk zwaar werk en moest daarom door mannen worden verricht. Deze arbeid was vaak een aanvulling van den land*

Sluiten