Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

21

van de pacht en de vergoeding,die de pachter voor door hem aangebrachte verbeteringen zal ontvangen.

Ik werk dit punt hier niet nader uit, hoewel het een zaak van groote beteekenis is, die wellicht spoedig in de sfeer van de practische politiek zal verschijnen. De pachtbureaux zullen inderdaad een aanmerkelijke invloed kunnen uitoefenen op de verdeeling van de opbrengst van den Nederlandschen bodem. Vandaar dan ook, dat de burgerlijke partijen het felst gebeten zijn op dezen eisch van het hervormingsprogram van de S.D.A.P. s

Er zijn nog meer maatregelen te noemen — bevor» dering van het verkeerswezen, goede credietregeling, wegneming van het euvel van den standplaatsaftrek, betere regeling bij het verloren gaan van de oogst, goede handelspolitiek, enz. Een afzonderlijke bespre» king van elk dier punten laat ik achterwege, omdat ze zoo langzamerhand gemeengoed zijn geworden. Ik merk echter nogmaals op, dat af die maatregelen het funda» ment van de kapitalistische maatschappij — het privaat» bezit van grond en productiesmiddelen — onaange» tast laten en dat ze — het wordt ietwat eentonig, lezer — slechts in geringe mate de verdeeling van de bodem» opbrengst beïnvloeden.

2. De socialisatie.

Voor het geluk van de menschheid is een zekere mate van individueele stoffelijke welvaart noodzakelijk. Ik beweer ganschelijk niet, dat materiëele welvaart de eenige factor is, die het menschengeluk bepaalt. Wie ook maar een klein beetje levenservaring heeft opge» daan, weet dat wel beter. Waar echter de stoffelijke welvaart ontbreekt en het leven opgaat in dagelijksche zorg voor de lichamelijke behoeften, daar is de weg naar hooger geluk versperd.

Sluiten