Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

18

schrijvers te volgen, kan echter niet altijd een glimlach onderdrukken, wanneer hij ziet of hoort dat velen hunner hunne eigene methode als de „eenig weten» schappelijke" betitelen, evenals de aanhangers der dog» matische godsdiensten ieder hun eigen leer als de „alleenzaligmakende" plegen aan te prijzen. Er zijn echter ook teekenen die erop wijzen (het werd hier» boven reeds aangeduid), dat men tot het besef komt, dat men bezig is van verschillende kanten eenzelfde waarheid te benaderen.

III. HET SOCIALISME.

Het ligt voor de hand, dat in een boekje als dit ook de geestelijke zijde van het socialisme wordt bespro» ken. Ook daar voltrok zich de kentering van materialis» tische tot idealistische of religieuse opvattingen, die in het voorafgaande is geschetst.

De sociaaUdcmokratie hier te lande heeft zich vooral naar het Duitsche voorbeeld gericht en de Duitsche sociaal»demokratie was, van haar groote voorgangers, Marx en En gels af, materialistisch getint. Men behoeft zich daarover niet te verwonderen omdat Marx en Engels leefden en werkten in het midden der 19e eeuw, de bloeiperiode van het materialisme. Vroegere socialisten waren utopisten geweest, zij hadden zich beroepen op wenschelijkheid of op zedelijk besef —■ bij Marx en Engels stond de materieele werke» lijkheid en de materieele noodzakelijkheid voorop. De menschen hebben de natuur noodig voor het voortbren» gen (de productie) hunner levensbehoeften. Bij die productie komen zij, tengevolge van de verdeeling van den arbeid, tot elkaar in bepaalde productieverhou» dingen (b.v. van arbeider tot kapitalist) te staan en deze productieverhoudingen bepalen nu ook de geestelijke kuituur — niet alleen de eigendoms» en rechtsverhou»

Sluiten