Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

22

als wereldgericht, maar aan de revolutie, die onszelf omwentelt. Hij verwacht vernieuwing der socialistische gezindheid vanuit het zedelijksreligieuse bewustzijn. Als deze opvatting in de massa doordringt dan zal het materialistisch cynisme, dat nu nog in de arbeiders» beweging eene rol speelt, weer worden vervangen door de religieuse geestdrift, die het socialisme in zijne beginperiode kenmerkte.

Tenslotte komt ook Dr. van der Waerden in een onlangs verschenen boekje („De grenzen van het Historisch Materialisme") tot de conclusie dat deze leer als werkmethode en geschiedenisbeschouwing onge» rept bleef, maar dat hare uitbreiding tot levensleer onhoudbaar is.

Van de tegenwoordige socialistische filosofen ver» neemt men dan ook meestal niet meer de oude materia* listische klanken. Zoo schrijft Dr. Weersma in zijn boek over „Socialisme en Wereldbeschouwing" dat het socialisme meer is dan eene materialistische theorie, dat het een eisch van gerechtigheid insluit en dat het vertrouwen heeft, zij het niet overal en altijd bewust, „in de macht van de Idee, die verheven boven den strijd von individuen, van volkeren en van klassen, zich van deze als middel bedient; in dit vertrouwen is zijn geloof in de toekomst gefundeerd."

Met dit meer en meer verlaten van het materialistische standpunt gaat ook eene gewijzigde houding tegenover den godsdienst gepaard. Vroeger was de overgang tot het socialisme en het overboord werpen van den gods» dienst bij velen een samenhangende handeling. Socia» lisme en godsdienst werden door hen — en door som» migen zooals Constandse b.v. nog — als onverzoen» lijke tegenstellingen gezien, In deze opvatting werden zij trouwens versterkt door de houding, die de officieele vertegenwoordigers van den godsdienst tegenover het opkomend socialisme aannamen.

Sluiten