Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

SLAVERNIJ EN DIENSTBAARHEID.

betreffende een onwettig huwelijk van een zijner slaven met eene vrije vrouw. Dit schrijven is merkwaardig genoeg om hier in zijn geheel te worden opgenomen:

„Ik N. aan de vrouw N. N. • . , ,

„Het is bekend, dat mijn slaaf, genaamd X, u zonder ver of van uwe ouders of van u zelve door misdadigen roof ten huwelijk heelt verkregen en dat hij daardoor zijn leven had kunnen verbeuren. Doch door tusschenkomst van vrienden en van goede menschen hebben wij besloten, zoo er eenig kind uit u beiden mocht worden geboren, dat dit zal zijn als geheel vrij geboren*'.-Neemt zij nu vrijwillig den slaaf als haar echtgenoot aan, dan zegt gij: „Het zij aan een iegelijk bekend, dat gij mijn slaaf, genaamd X, vrijwillig gevolgd zijt en tot echtgenoot hebt aangenomen. Maar hoewel ik u zelve en uw kroost tot mijn slaven kan nemen, toch heeft het mij in Godes naam en ter vergiffenis mijner zonden behaagd deze acte voor u te schrijven, dat, ingeval u beiden eenige zoon of dochter geboren wordt, deze noch ons noch onzen erfgenamen noch iemand anders dienstbaar zal zijn. Zij zullen volkomen vrij blijven, alsof zij van beide zijden uit vrijgeboren ouders waren ontsproten, en het hun gansche leven blijven met behoud van hun spaarpenning (pecuuare concesso) Ik zal de middelen verleenen dat zij, met behoud hunner volle vrijheid, op ons landgoed of dat onzer zonen door arbeid zonder eenigen inbreuk op hun stand van vrijgeborenen kunnen wonen en de pacht van het land, zooals gewoonte is voor vrijgeborenen, jaarlijks betalen en dat zij toch altijd vrij blijven, zoowel zii als hun nakomelingschap. Mocht «venwel iemand, hetgeen wij niet gelooven dat gebeuren zal, of wij zelf of iemand onzer erfgenamen of wie ook, trachten dezen brief aan te vallen of er inbreuk op willen maken, dan zal hij u of uwen erfgenamen te betalen hebben 10 pond goud of 10 pond zilver en zijn pogen worden verijdeld En deze brief zal ten allen tijde van kracht blijven. Gedaan , enz. IJ.

Dergelijke acten, waarbij een heer zijnen slaaf de vrijheid belooit voor de kinderen, geboren uit het huwelijk met eene vrijde vrouw, heeten chartae agnationis. Verschillende voorbeelden daarvan zijn bewaard in de verzamelingen van Marculf en anderen. In een dezer schrijft de heer van den trouwlustigen slaaf aan de vrouw (foeminae) N.. dat zij wel zal weten, dat door dit huwelijk zi) zelve en hare kinderen zijn slaven zouden worden, maar dat hij haar eventueel kroost niettemin volkomen vrijlaat enz. (de rest ais in bovenstaande acte) 2). ... 0u„-,„ n(

De vele huwelijken in de 10de eeuw van vrijen met slaven ot slavinnen geven een vingerwijzing, dat de tijd yan de eigenlijke slavernij toen voorbij was. Het schijnt bijna regel te zijn geweest dat de heer vrijheid schonk. Niet alle slaven waren destijds meer .,hout. hakkers en waterdragers". Mannen van verdienste onder hen hadden zich een eervolle plaats in de maatschappij weten te verwerven, anderen hadden zich door rijkdom boven hun stand verheven. Reeds

1) Marculfl Formulae, II. No. 29 (III. p. 331/2).

2) Appendix Marculfl, No. 18 (III, p. 353/4).

16

Sluiten