Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

128 ZELFBEZINNING EN WERELDBEELD

grootere complexen even plotseling het bewustzijn verkrijgen? Is het niet veel eenvoudiger, ligt het niet meer voor de hand aan te nemen dat het leven, het bewustzijn der cellen en van het oerslijm een complex, een organisatieprodukt is van de bewust zijns hunner deelen, zoo goed als ons menschelijk bewustzijn het verband onzer cel-bewustheden regeert?

Wij verlaten hier zeker het terrein der „wetenschappelijke" biologie — misschien heeft volgens menig bioloog zelfs Driesch dit reeds verlaten. — De wetenschap gaat niet verder dan de waarneming dat het leven overal „gebonden" blijkt aan de „levende stof", het protoplasma, evenals de wetenschappelijke psychologie den geest slechts erkent als iets dat „gebonden" is aan de hersenen en andere zenuwcentra. Maar biologie en psychologie erkennen dan ook dat zij bij deze empirische opvatting noch het levensbeginsel, noch den geest zelf benaderen; zij blijven levensleer zonder leven, zielkunde zonder ziel.

Maar niet genoeg dat wij de lagere, laagste en laagst-mogelijke organismen een bewustzijn moeten toekennen, wij moeten zelfs eigenlijk wel aannemen dat naarmate een wezen lager georganiseerd is zijn bewustzijn — of juister Het Bewustzijn, dat als zijn verschijningsvorm het organisme met zijn bewustzijn opbouwt — een des te grooter rol speelt in zijn ontwikkeling en dat wel omdat de sfeer van zijn bewuste werking relatief van grooter omvang

128

Sluiten