Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

KLASSE-MORAAL

achter staan. Zijn de heerschers hooger gekultiveerd, zoo zullen zij het volk verheffen (mits het verschil niet, gelijk veelal bij moderne kolonisatie, te groot is) en daardoor ook de religie, niettegenstaande zij haar aanvankelijk misschien zullen moeten verlagen, tot hooger ontwikkeling voeren; behooren zij tot een lager kuituur, zoo zullen zij de bestaande, onbegrepen kuituur vergroven, hoogstens uiterlijk nabootsen en het niet verder brengen dan tot een materieel en geestelijk stationaire despotie. Op de juiste aanpassing komt alles aan. Hier zal de klasseheerschappij meer, ginds minder de moraal vormen naar haar eigenbelang, absoluut het belang der beheerschten verwaarloozen kan zij nimmer. Zelfs die groote deugden, deemoed en gehoorzaamheid, die de machtigen zoo gaarne zien.... bij anderen, kon een klasseheerschappij wel aanmoedigen en versterken, scheppen kan zij hen niet. En wie zal ontkennen dat zij, hoe dan ook ontstaan, toch voor de min of meer bedrogenen van het hoogste nut waren? En waar ligt de grens van egoïstisch machtsmisbruik en paedagogisch gebruik, van bedrog en van vertrouwen in eigen voortreffelijkheid? Diezelfde religies die het eenzijdig-egoïste klassebelang moeten dienen, omvatten tevens de resultaten van een werkelijk scherper verstands- en dieper gevoelsleven dan dat der massa, en moeten dus tevens algemeen-altruïstisch werken. Zullen ten laatste de heerschers zelf nog wel onderscheiden welke moraal ter misleiding

195

Sluiten