Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ZEDELIJKE EN REDELIJKE WERELDORDE

hooger intellekt ook de tegenstelling van materialisme en idealisme verdween. Het wezen der ware vroomheid is zich kind en medewerker Gods te voelen, dat wil zeggen: gelooven, dat wil zeggen: intensiefst vertrouwen, dat ons leven medewerkt tot een ons onbekend, maar volstrekt doel. Evenals een insekt instinktief medewerkt tot de doeleinden van zijn soort of zelfs van andere wezens. Evenals electronen en zonnen hun harmonische stelsels bouwen. Dit geloof, dit vertrouwen is voor hem die het waarachtig heeft doorvoeld, een weten in hoogste graad van zekerheid. „Religion ist Wissen des endlichen Geistes von seinem Wesen als absoluter Geist", zeide Hegel -). En deze definitie der oude religie is eigenlijk ook de definitie der nieuwe wijsbegeerte.

Wie zich waarlijk werktuig weet van het AlEene, mag doen wat hij wil, voor hem bestaat geen menschelijke moraal, zelfs geen politie-verordening. Wij voelen dit bij de beoordeeling der daden van groote historische figuren, hervormers of genieën. Wij hebben die, ondanks mogelijk subjektief gevoelsverzet, te beschouwen als noodzakelijk in het wereldgebeuren, als objektief goed, d. w. z. niet door ons, maar door de zaak Gods geëischt. Dit Valt voorzeker niet zelden zwaar, want geen menschelijke motieven zijn ooit simpel en zuiver en vaak genoeg brengt de eeuwig-noodzakelijke daad van den man Gods een talrijk gevolg van onnoodige

*) Hegel: Pbilosopbie der Religion.

i6a

Sluiten