Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE SOCIALE BETEEKENIS DER WAARDEERING

kondities, door de „objektieve" werkelijkheid gegeven, beantwoordt. En evenzoo in zooverre regelmatig als zij door min of meer waarachtige, objektieve kennis in eene bepaalde orde werd gerangschikt.

DE SOCIALE BETEEKENIS DER WAARDEERING.

Ik sprak tot dusver van het subjekt of den geest, en het kon hierdoor schijnen alsof het betoogde slechts gold voor elk individu afzonderlijk, alsof weliswaar de subjektieve waarden yoor elk individu geen redeloozen chaos vormen, maar dan toch elk individu voor zich een afgesloten waarden wereld ware. Maar het is duidelijk dat dit geenszins het geval is. Bij alle verschil dat er in aanleg, neigingen en ontwikkelingsmogelijkheden onder de individuen bestaat is toch niet alleen hun diepste oerstreven, zooals wij zagen, hetzelfde, maar zijn ook hun waarachtige levensvoorwaarden identiek of minstens analoog. Dit is het geval bij alle levende wezens eener zelfde soort, maar bij den mensch meer dan bij de meeste andere wezens. De mensch leeft en werkt in een maatschappij, elk individu kan slechts in samenleving en samenwerking met de anderen zijn levensvoorwaarden vervullen. Vandaar dat zijn belangrijkste oriënteeringen en waardeeringen niet meer zuiver individueel zijn maar maatschappelijk. Evenals de taal die door elk afzonderlijk individu

283

Sluiten