Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

3oo KULTUUR WAARDE

pende gevolgen hebben, zeker geen algemeene. Zij kan zelfs zeer verwarrend werken. Maar de verwarring door de ethiseering der ekonomische waarden te weeg gebracht bewijst, gelijk ik reeds betoogde, niet de verwerpelijkheid dier ethiseering, of beter kultiveering op zichzelf, maar slechts de verwerpelijkheid van het produktiestelsel waarin zij niet doorvoerbaar is. Hetzelfde geldt voor de loonsverbetering en in het algemeen voor alle sociale „hervormingen" ter bescherming of opvoeding van den arbeid. Ook hier behoort niet ethiseering van het bestaande door het gevoel, door medelijden, naastenliefde, die daarbij nog dikwijls op bedenkelijke wyze vermengd zijn met zelfzucht, te worden gewenscht en op geheel ontoereikende wijze te worden nagestreefd, maar moet wezenlijke hervorming, algeheele Umwertung der produktiebeginselen en waardeeringsgezichtpunten door het nuchtere gezond verstand worden geëischt en radikaal verwerkelijkt. Niet of de arbeider een menschwaardiger loon, ja, de geheele opbrengst van zijnen arbeid ontvangt; is van essentieel sociaal belang. Immers die opbrengst, die vermeende waarde van den arbeid is een prijs die tenslotte op de sociale machts- en koopkrachtverhoudingen berust en niets te maken heeft met het ware belang van het produkt als kultuurontwikkelingswaarde. Ook verbetert men de maatschappij niet essentieel door de produktiekondities, de gezondheid en ontwikkeling te verbeteren van produ-

300

Sluiten