Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

INDIVIDUALISME EN SOCIALE PSYCHOSYNTHESE

bovendien min of meer defekt is. De maatschappij behandelt haar leden als dingen, als zaken, als waren; met hun menschelijke gevoelens weet zij niet goed raad. Zij kan ze niet geheel en al verloochenen, moet ze theoretisch en fatsoenshalve eerbiedigen, maar wil ze, gehoorzaam aan de dwanggedachten die haar beheerschen: de „ekonomische noodwendigheid", de „eischen der reëele politiek" of van het „gezonde zakenleven" toch in de praktijk liefst zooveel mogelijk negeeren.

Hiermede is het conflikt geschapen tusschen den zedelijken individu die zichzelf niet wil bedriegen en de onzedelijke maatschappij, die voornamelijk uit kracht van zelfbedrog en huichelarij leeft. Een conflikt, scherp en smartelijk, dat den zedelijken mensch dwingt zich terug te trekken in een eenzaamheid, die, hoe nuttig zij ook somtijds moge zijn voor een vruchtbare zelfbezinning bij de weinigen die hun werkeloos geworden sociale drift kunnen richten op een innerlijke taak, toch op den duur en in het algemen remmend moet werken en tenslotte moet leiden tot de neurosen van een extreem individualisme, dat de maatschappij op zijn beurt negeert, of van de misdaad die haar in blinde 'opstandigheid poogt te vernietigen.

De maatschappij is als een lichaam bij welks eenzijdige ontwikkeling de ziel is te kort gekomen. Een schijnbaar gezond lichaam zooals dat van vele idioten of waanzinnigen, maar met een verschrom-

300

Sluiten