Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

CHRISTENDOM EN UNIVERSEELE RELIGIE

5

het zijn in sterk gemoderniseerden vorm maar niet zonder een besef na te laten, dat toch vermoedelijk wel iets dien nieuwen vorm met den oer-vorm verbond. Het verre Oosten kwam ons geestelijk nader1). Maar het meest hebben hier toch onze groote Hindoe-tijdgenooten gedaan, Tagore, doch nog meer Gandhi. In een tijd, die aan religieuse grootheid waarlijk niet te veel had, trof deze machtige figuur. Voor de idee van universeele religie in het Westen heeft, dunkt mij, de mensch Gandhi, afgezien van eenige speciale uitspraak van hem op dit punt, grootere beteekenis dan iets anders.

Zoo is voor velen wel een vraag geworden: Christendom of universeele religie (een oogenblik nu afgezien van de verdere vraag, of ons probleem in den vorm van een alternatief het meest gelukkig is geformuleerd. Het begint in elk geval ermede). Want naast de genoemde invloeden werken de krachtige van onhewuste en bewuste traditie, welke de kerken, althans tot nu toe, wel moeten bevorderen en die raden bij de bepaaldheid der eigen religie zonder meer te volharden; dat ook de kerken in vrijzinnige formatie dit niet vermochten na te laten, is de laatste tientallen van jaren wel zeer overtuigend gebleken. Is in dit vraagstuk eenige helderheid te brengen?

Helderheid in eenig probleem is alleen door helder denken te verwerven. Het is in de dingen, die ons nu bezig houden, wel zeer in het bijzonder noodig. Waaraan denken velen, als ze hooren ge-

..*) Ten onzent » hier te denken aan Borel. Men leze b v zijn door de Wereldbibliotheek uitgegeven geschrift Deseest van China, Amsterdam z. j.

Sluiten