Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

14

CHRISTENDOM EN UNIVERSEELE RELIGIE

weer volgende op hooger niveau moge terugwinnen, Het gering besef van onderscheid blijkt ook in ander opzicht. Er is geen duidelijk bewustzijn van verschil van levensgebied. Met name is wat men noemt de primitieve religie ternauwernood iets anders dan een bijzondere naam voor het primitieve menschenleven in het algemeen, hetwelk w ij overeenkomstig ónze onderscheidingen onder verschillend aspect zien. Leopold Ziegler, de schrijver van het prachtige werk Gestaltwandel der G ö 11 e r, heeft dit in het bijzonder voor de wereld der gedichten van Homerus aangewezen. Nu moet men hier wel voorzichtig zijn, in zooverre reeds de hooge letterkundige vorm dezer gedichten vermoeden doet, dat wij hier toch eigenlijk al in een verdere phase zijn en zoo straks zal ik nog op een paar belangrijke verschillen van het eigenlijk-primitieve en de homerische voorstelingswereld wijzen. Het heel bijzondere der homerische gedichten dunkt mij ook hierin gelegen, dat ze als een moment-opname geven van het Grieksche leven op het oogenblik van. den overgang van primitief tot meer cultureel bestaan. Niettemin heeft Ziegler (al had hij op het laatste meer nadruk kunnen leggen) volkomen aannemelijk gemaakt, dat hier nog wézenlijk de wereld der primitieve menschheid is. Hier bestaat niet de onderscheiding van sacraal en profaan (gewijd en ongewijd). „Niets is profaan, niets alleen maar menschelijk of aardsch; niets echter ook op zich zelf staand of geïsoleerd, als zou het van het in-het-algemeen goddelijke zijn gescheiden of afgezonderd." *)

i) Blz. 21.

Sluiten