Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

38

CHRISTENDOM EN UNIVERSEELE RELIGIE

betreft reeds verwerkelijkte samenhangen als waar

wat even belangrijk is — te cöhstateeren is een

merkbare onvrede met toestanden, omdat die samenhangen er nog niet zijn of de onderlinge afhankelijkheidsbetrekkingen een nog zeer gebrekkig karakter dragen. ^ Te denken is hier allereerst aan het verkeer. De „ontdekking der aarde" wordt hoe langer hoe meer een feit. Steeds meer verdwijnen de gebieden, die in algeheele afgezonderdheid voortleefden. Sterke krachten willen het afgezonderde in het geheel van het wereldleven opnemen. Ruimtelijke afstand wordt een hoe langer hoe minder belangrijke factor. Men denke, wat in deze aviatiek, draadlooze telegraphie, radio enz. nog uitwerken kunnen, alle zaken die nog aan den aanvang hunner ontwikkeling staan. Er is allerlei, dat niet meer duldt het in in zijn afgezonderdheid volhardende.

Men denke aan de wereld van het oekonomische. De landstreken, die oekonomisch een zich zelf genoegzame eenheid vormen, verdwijnen in tal en belangrijkheid. De wereldoekonomie is reeds vrijwel een eenheid van uiterst gevoelige saamvoeging. Uitzonderingen zijn voelbaar. Men bedenke b.v. hoe loodzwaar op de rest van de wereld zoo goed als op het land zelve de nog maar zeer betrekkelijke oekonomische afzondering van Rusland in deze dagen drukt. (Waaruit ik overigens geen praktische conclusies trek, dit is een kwestie op zich zelf. Het is vaak in het leven wijs onbevredigende toestanden tijdelijk te verdragen, omdat de tijd er nog met is voor oplossing. De tijd is dan een machtiger factor ten goede dan de opzettelijke poging.)

Sluiten