Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

42

CHRISTENDOM EN UNIVERSEELE RELIGIE

brengen, hetwelk alles echter niets afdoet aan de principieel grootere zuiverheid, welke hier wordt nagestreefd. En evenmin aan den ten slótte nauweren samenhang, want het zijn ten laatste de fijnste vezelen van het bestaan, die het innigst binden. Het is natuurlijk niet mogelijk hierop nader in te gaan. Wel is nog te zeggen, dat ook dit „duisterste gebied van het menschenleven" in het licht dezer beschouwingen is te zien en dan heel wat duisternis in licht blijkt om te wenden.

Als men intusschen de vraag zou stellen, wat dit alles te maken heeft met het vraagstuk van universeele cultuur en religie, zou ik antwoorden: rechtstreeks misschien niet zoo veel, omdat deze veranderde geestelijke gesteldheid allereerst invloed uitoefent op de beperkte gebieden, waar men slechts met een enkele cultuur en religie te maken heeft. Maar indirect zeer veel, omdat op deze wijze een geestelijke gesteldheid geboren wordt, die den mensch ook voor verwijdingen op andere gebieden bekwaam maakt. Het is een volkomen andere instelling ten opzichte van het leven, of men zich gevoelt heerscher en zelfstandige, waartegenover de ander, de vrouw of de „ondergeschikte", gehoorzamen mogen, dan wel dienend orgaan, hetwelk andere gelijkwaardige en te eerbiedigen mede-organen naast zich heeft. Deze andere gesteldheid brengt men, als ze niet slechts theorie doch ook een praktische vanzelfsprekendheid is geworden, ook op gansch andere terreinen mede, ook ten opzichte van menschen van ander ras, volk, cultuur, religie. Te erkennen is natuurlijk, dat in het leven deze dingen niet immer zoo rechtlijnig gaan en hier menigerlei verwikkeling

Sluiten