Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

46

CHRISTENDOM EN UNIVERSEELE RELIGIE

Als mij de menschen van mijn tijd verlaten wie heb ik dan?

Hem die nadert langs de breede toekomst«straten: De nog niet geboren man.

Het zou intusschen een hopeloos pogen zijn een f universeele religie voor te staan, die niet alleen de bestaande religies blijft vooronderstellen maar ook hun actieve medewerking bier noodig acht, indien die bestaande religies zelve niet de elementen bevatte, welke tot zulke medewerkende factoren kunnen worden. Die zijn er inderdaad. Iedere religie heeft naast den drang in haar bepaaldheid te volharden (die niet zonder aanleiding is. Religie is niet iets, dat in haar volheid ter wereld komt als Athene uit het hoofd van Zeus. Haar inhoud is ook niet zoo maar door abstract denken voort te brengen. Elke religie heeft haar goeddeels toevallig historisch uitgangspunt en de gansche ontwikkeling eener religie is te zien als spanning tusschen toevallig uitgangspunt en wezenlijken inhoud), — naast dezen drang een drang naar verwijding. Zij deelt dit met al het levende in de wereld en die drang zou dan ook eerst ophouden, waar alle levenskracht geweken is. Den drang naar verwijding vertegenwoordigen in de religies bovenal de vrijzinnige richtingen, die mede onder den druk der tijdsgebeurtenissen nu in geen enkele groote religie ontbreken. Als ik niet vreesde voor misbruik van mijn woorden, zou ik willen zeggen, dat het werk voor universeele religie hier in westersch, christelijk milieu moeilijk heel veel verschillen kan van radicaal vrijzinnig Christendom. Maar ik moet eraan toevoegen (en dat willen eventueele

Sluiten