Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

54

CHRISTENDOM EN UNIVERSEELE RELIGIE

laag. Ik weet het wel: op dit alles de aandacht te vestigen stoort de rust van de dof en de traag levenden, ik wil ook niet, dat het te pas en te onpas gebeurt. Maar wat misschien voor de dof en traag levenden het beste, althans onschadelijk is, is eenvoudig noodlottig voor hen, die op de toppen des bewustzijns moeten leven. En wederom vraag ik: is religie enkel voor de eersten? Universeele religie geeft ook den laatsten vrij te ademen.

Ik moet echter nog dieper gaan. Universeele religie is zelfs in aanvang en eerste voorbereiding eerst daar, waar volkomen gebroken wordt met * een vermeend onderscheid van een ware religie en valsche religies. Dit houdt echter wel beschouwd een zoo ingrijpende wijziging van het religieus beseffen in, dat ook de verst schouwende ze nog nauwelijks overzien kan. Deze wijziging simt echter aan bij het gansche cultuurverloop.

Voor het besef van de historische religies zijn de religieuse voorstellingen beschrijvingen van bovenaardsche (in enkele gevallen ook: historische en beneden-aardsche) werkelijkheid. Iedere religie moest zich als 't ware wettigen door een liefst in bijzonderheden gaande beschrijving van God of goden, duivelen, hemel en hel, het leven na den dood enz. Het spreekt vanzelf, dat wat de verschillende religies hier leerden, onderling niet weinig afweek, riet kon niet allemaal waar zijn. Blijven wij nog op het gebied van het Christendom, dan kon b.v. met gelijk hebben èn de Roomsche kerk, die een vagevuur leerde, en de Protestantsche leer, die zulk een vuur ontkende en slechts met de Roomsche kerk van hemel en hel gewaagde. Golden deze voorstellingen

Sluiten