Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

JAARTAL 1899

176

de Gereformeerde leer tot volledige ontwikkeling gebracht en het laatste woord in deze gesproken heeft. Dit is echter niet zoo. De waarheid is altijd wel dezelfde, maar in het verloop der tijden wordt zij dieper opgevat en meer toegepast. Nu is het roeping in deze dagen het Calvinisme dieper op te vatten en veelzijdiger toe te passen. Wij behoeven het in dezen tijd niet weer te zoeken. Er was een tijd, waarin het Calvinisme scheen zoek te zijn geraakt. De verlichte eeuw had zijn graf bedolven; men verklaarde zijne herleving voor eene onmogelijkheid. En toch is dit wonder geschied.

In Zwitserland stond een discipel van Schleiermacher op, Dr. A. Schweizer die de Gereformeerde leer met lust en ijver ging onderzoeken. De wereld stond verbaasd over de grootschheid van dit stelsel en de godgeleerden moesten er, of zij wilden of niet, kennis van nemen. Schweizer bracht de met stof bedekte schatten weder te voorschijn. In Nederland verrichtte de beroemde hoogleeraar Scholten te Leiden hetzelfde werk in zijn leer der Hervormde kerk. Deze mannen hebben den eersten stoot gegeven tot herleving van het Calvinisme op wetenschappelijk terrein.

God bereidde een volk, dat de Gereformeerde leer liefhad. De afscheiding in Nederland, uit de diepte als het ware opkomende, en over het algemeen bij de kleine lieden beperkt blijvende, was van God bestemd de bakermat der nieuwe beweging te zijn in het oude vaderland, wat zou eene Calvinistische wetenschap zijn, zonder een Calvinistisch volk? een huis zonder bewoners. Maar ook is het waar, dat een Calvinistisch volk niet bestaan kan zonder wetenschappelijke ontwikkeling der waarheid. Opgesloten in kleine kerkjes van opgewarmde kost levende, kan het onmogelijk voorwaarts streven naar verdere ontplooiing en toepassing der waarheid op elk gebied.

Voorts sprak Ds. Steffens er zijn vreugde over uit, dat in Dr. Kuyper een man is opgestaan, die begrijpt dat het Calvinisme als leer der waarheid niet afgescheiden kan worden van onze wereldbeschouwing. Hij wil dat wij niet alleen Gereformeerd zullen zijn in de kerk, maar ook in de school, in de maatschappij en in den staat. Dit heeft men vroeger nooit zoo duidelijk ingezien als thans onder leiding van Dr. Kuyper en zijn medestanders. Engelschen en Amerikanen hebben er behoefte aan te verstaan, dat onze godsdienstige overtuiging en onze wereld- en levensbeschouwing niet van elkander gescheiden mogen worden. Van Bacon tot op Darwin hebben godvreezende Engelschen en Amerikanen er zich aan gewend, orthodox te zijn in de leer en radicaal in de wetenschap. Men vindt derhalve ook in onze dagen nog velen in het orthodoxe kamp, die, zonder het te weten of te willen, de waarheid ondermijnen door de verspreiding van de naturalistische begrippen onzer scientists. Op Christelijke scholen zelfs is men godsdienstig in allerlei werkzaamheden, heidensch echter in de beginselen

Sluiten