Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE BOUWKUNST DER GRIEKEN.

143

141

10.

het gewicht van het overstekend gedeelte nog verminderd door van het onderste deel vertikale stukken weg te hakken, zóó, dat er tot steun op gelijke afstanden vierzijdige prisma's bleven staan. De aldus gevormde tandlijst, geisipodes, had dus oorspronkelijk een constructieve bedoeling.

Bij oudere Aziatisch-Ionische bouwwerken is de voorsprong van de tandlijst grooter dan de hoogte, zoodat de tanden dus horizontaal liggen. Bij latere bouwwerken staan de tanden vertikaal, omdat de hoogte grooter is dan de voorsprong. Dan worden de tanden decoratief, en aangebracht ter wille van de rijke schaduwwerking, Aan de onderzijde van de tympankroonlijst ontbreken de tanden steeds. De hoogte van de tanden is ongeveer 2 X de breedte, en de onderlinge afstand 2/3 breedte.

Daar de Attisch-Ionische bouwwerken kleiner zijn dan de Aziatische, was de voorsprong van de kroonlijst ook kleiner en kon dus de tandlijst vervallen. Attisch-Ionische bouwwerken hebben dan ook geen tandlijst. Met uitzondering alweer van de Karyatiden-

hal van het Erechtheion, die. een uitsluitend decoratieve tandlijst heeft.

De gootlijst, die op de kroonlijst rust, heeft een dubbel gebogen profiel en, als bekronend deel, is ze versierd met anthemiën, terwijl leeuwenkoppen het water afvoeren. Tusschen fries en tandlijst, tusschen tandlijst en geison, en ook tusschen geison en sima zijn kymata aangebracht als overgang.

Al deze kymata en anthemiën drukken de functie dragen uit, terwijl de orneering in reliëf is uitgevoerd.

De hoogte van de Aziatisch-Ionische kroonlijst is 3/4, die van de Attisch-Ionische '/, zuildoorsnede. De voorsprong tot aan de voorzijde van de geison 2/3, respectievelijk 3/8 tot '/2 zuildoorsnede.

De zolder is als de Dorische; de sterkere balken rusten steeds op de architraaf. Op de zolderbalken rusten weer cassetten, grooter en dieper en rijker geprofileerd dan de Dorische. Zoo b.v. bij den Niketempel en het Erechtheion.

Het dak is eveneens als het Dorische, doch van de inwendige constructie is geen enkel voorbeeld bewaard gebleven.

De beschildering voltooit het Ionische bouwwerk. De ornamenten op basement, kapiteel,

Fig. 145. Omlijsting en bekroning van het Erechtheion.

(Naar D'Espouy).

Sluiten