Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

146

DE BOUWKUNST DER GRIEKEN.

2.

3.

Fig. 149. Kapiteel van het Lysikrates gedenkteeken.

*• Alexandrijnschen tijd, toen menige

: stad grondig werd verwoest, ver-

• loren gegaan. En daarmede tevens

• de gegevens van Korinthisch tem£ pelplan en ontstaan van den Ro-

• meinschen tempelvorm. Overigens £ bepaalde zich in den Griekschen j tijd de Korinthische orde vooral

• tot het inwendige van de bouw£ werken. Het fraaist bewaard ge£ bleven Grieksche monument is de £ Zeustempel te Olympia.

S In Klein-Azië en Macedonia zijn ver-

; scheiden monumenten bewaard gebleven

S uit den Romeinschen tijd, die toch blijk-

S baar nog gevolgd zijn naar het Grieksche

£ grondplan en den Griekschen opstand, al

• komen er vele Romeinsche elementen aan

• voor. Dergelijke monumenten worden aan-

getroffen te Saloniki, Knidos, Alabanda,

Labranda, Laodicea en Mylassa.

Het grondplan wordt overigens meer gevarieerd. Behalve het rechthoekige, komt ook het veelhoekige (toren der Winden, of toren Van Kyrrhestes) en het ronde (Lysikrates gedenkteeken), beide te Athene, voor.

De onderbouw is als bij de vroeger besproken orden; alleen komen niet altijd aan alle vier zijden treden voor. Ook de opstand vertoont niet in alle deelen dien zuiveren samenhang. Waren bij de Dorische orde zuil en fries van elkaar afhankelijk, en het eene element niet te wijzigen zonder met het andere in conflict te komen, bij de Ionische orde was al meer vrijheid in de plaatsing der zuilen. De Korinthische orde was het meest geëigend voor afwijkende grondplannen, daar het kapiteel een zelfde front vertoonde aan vier zijden, en het hoofdgestel door deze steunpunten meer willekeurig kon worden gedragen. Het is vooral het kapiteel, dat een veelzijdig gebruik veroorloofde.

Het basement en de zuilschacht zijn Attisch-Ionisch, met een vierkant plint. Verjonging en entasis zijn zeer klein. Kleine zuilen zijn monolith, grootere bestaan uit trommels, verbonden door vier met lood vastgegoten doken, die ongeveer op V3 straalafstand van den rand zijn ingelaten. De doken, ingelaten in het bovenvlak van een lageren trommel, pasten in gaten in het ondervlak van een hoogeren.

Het kapiteel. Het Korinthische kapiteel is een vinding van Kallimachos van Korinthe, en komt voor 't eerst voor ± 430 v. Chr. aan den Apollotempel te Bassae bij Phigalia. De hoofdvorm is steeds een naar boven breeder wordende kelk, waarom akanthusbladrijen,

Fig. 124. 9.

Fig. 124. 10.

Sluiten