Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE BOUWKUNST DER ROMEINEN.

207

Ten slotte komt een geheel nieuw probleem tot oplossing: de overdekking van groote rechthoekige, ronde of veelhoekige gebouwen zonder zuilen of pijlers als steunpunten, en de combinatie van verschillend gevormde en verschillend groote ruimten tot één geheel. Deze nieuwe combinaties, van horizontaal overdekte ruimten met zuilen en overwelfde ruimten, vereischen nieuwe constructieve elementen en nieuwe decoratieve oplossingen tevens, en zóó ontstaan indrukwekkende en grootsch opgevatte monumenten, die met alles wat tot dusver bestond een diepgaand verschil vertoonen, ja, in zekeren zin met de Grieksche bouwkunst een groote tegenstelling vormen.

door de Romeinen toegepast: ■ 4 11 a' *on9ewe^r'' voor rechthoekige ruimten; Fig. 191.10. b. kruisgewelf, doordringing van 2 rechthoekig op elkaar staande evenhooge tongewelven;

Fig. 191. c> koepelgewelf, voor ronde of, en dat

vooral tijdens de Byzantijnsche keizers, ook vierkante ruimten; Fig. 191. 13. d. streksch gewelf, beter streksche boog, voor overspanning van muuropeningen en waarvan de binnenzijde recht is.

IDe gewelven bestaan uit natuursteen of uit baksteen met zware kalklagen. De grootste Fig. 185. gewelven bestaan uit gietwerk, een mengsel van brokken steen en kalk, dat werd uitgestort over houten formeelen. Tot steun dienen dan ribben van baksteen, waartusschen ook platte Fig. 191. 12. tegels worden aangebracht, waarop dan de specie wordt aangegoten, aldus een onverwoestbaar sterke massa vormend. -:-s •

Tongewelven zijn het eenvoudigst, en vormen halve cylinders. Bij kruisgewelven vormt het grondplan een vierkant; de snijlijnen der beide tongewelven, waar uit het bestaat, vormen Fig. 191. 10. binnen scherpe ribben, waarlangs de druk naar de hoekpunten van het vierkant wordt afgeleid. De zware muren, die noodig waren voor den zwaren zijdelingschen druk van het enkelvoudige tongewelf konden bij het kruisgewelf vervangen worden door pijlers onder de hoekpunten. Zoo was het nu mogelijk geworden lange rechthoekige ruimten te overdekken op eenvoudige, weinig materiaal vereischende wijze.

Fig. 210. Ionisch diagonaal kapiteel uit Pompeji.

Sluiten