Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

~ DE BOUWKUNST DER ROMEINEN. 231

De basilica Julia werd + 50 v. Chr. gebouwd op de plaats van de basilica Sempronia. Dit 5-beukige, marmeren gebouw van 101 bij 48 M. werd begonnen door Julius Caesar, en door Augustus voltooid.

f. De thermen. Reeds bij de Grieken bestonden openbare badinrichtingen, verbonden aan de gymnasia. Ze dienden niet alleen voor gezonde lichaamssport, maar ook voor geestelijke ontspanning. Bestaande uit drie hoofddeelen: f rigidarium, tepidarium en kaldarium (koud-, louw- en warmwaterbad), besloegen de thermen een groot oppervlak, vooral waar er nog gezelschapzalen, gymnasia, bibliotheken en zelfs theaters aan verbonden werden. Vooral de kei¬

zers van de laatste eeuwen gaven aan de •«•••••••••••••••••••••••••••••••••••• j

volksbaden een groote uitbreiding. Alle 5 Fig. 235. Triomfboog van Septimus Severus te Rome. j

vertrekken werden symmetrisch volgens Mt-',!-"'- i'wi'n

de hoofdassen gerangschikt. Bij de voorportalen (vestibula) lagen de kleedkamers (apody teria) voor het zwembassin (natatio). In het kaldarium was nog een koudwaterbekken (labrum) aangebracht; andere vertrekken vormden het zweetbad (laconicum), een kleine, meest ïonde ruimte met heete droge lucht, de zalfkamer (unctorium) en de stookplaats (hypocaustum), een onderaardsch gewelf met heetelucht kanalen. Een hof, door zuilenhallen omgeven (palaestra) diende voor gymnastische oefeningen, waaronder vooral het geliefde balspel.

Dienden bij amphitheaters en theaters de gewelven uitsluitend als constructieve elementen, de groote zalen van de thermen werden door fraaie, rijk gedecoreerde gewelven overdekt, al naar het grondplan, ton-, koepel-, half koepel- of kruis gewelven, zoodat ook de groote zalen niet door zuilen onderbroken werden. Het is dan ook in den bouw der thermen, dat de Romeinsche gewelf bouwkunst haar hoogtepunt bereikt.

Te Rome behooren de thermen van Titus en die van Agrippa tot de grootste; de eerste zijn vooral bekend door de prachtige muurschilderingen, die door Rafaël werden nagevolgd. Ook te Pompeji zijn thermen gebouwd, en eveneens zelfs in Frankrijk, Duitschland en Engeland. Doch de grootste en rijkste zijn die van Fig. 234. Caracalla en van Diocletianus te Rome, in 216 na Chr. aan de Via Appia voltooid, en beter bewaard gebleven dan de hier voor genoemde. De rechthoekige ruimte in het midden was de eigenlijke badinrichting, die door 3 groote kruisgewelven was overdekt. Hieromheen groepeerden zich exedra's, theaters, renbanen en-tuinen, samen een uitgestrekt complex vormend.

Bij de thermen van Diocletianus is de door kruisgewelven overdekte hoofdzaal 58.4 M. lang en 24 M. breed; de 8 zware muurzuilen, die de ribben van het gewelf opvangen, zijn bekroond door een hoofdgestel.

Sluiten