Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

262

DE OUD-CHRISTELIJKE BOUWKUNST.

der armen. (Grafkerk van Galla Placidia te Ravenna).

Tot aan den bouw van de Aya Sofia te Byzantium (eerste helft 6e eeuw) werd bij voorkeur veelhoekig gebouwd; op de hoekpunten werden de pijlers geplaatst, onderling door rondbogen verbonden. De 8-hoekige tamboer droeg den koepel, die ontstond door de onderste steenlagen ervan te laten overkragen. In de muren beneden den koepel kwamen de vensters. Indien het grondplan een Grieksch kruis vormt, komt de koepel op pendentiefs te rusten (nissen in de hoeken van het kruisingsvierkant), terwijl de kruisarmen door tongewelven worden overdekt. De narthex wordt dan uitgebreid tot soms een 3-beukige voorhal.

2. De gewelven die worden toegepast zijn: ton-, kruis-, nis- en koepelgewelf, en maar zeldzaam het veelhoekige kloostergewelf. De Fig. 259.2,6, koepel is meestal half bolvormig, aanvankelijk elliptisch gedrukt, later een volkomen halve Fig. 269. bol. In een enkel geval verandert de bol ook ter halver hoogte van straal, zoodat voor de bovenste helft de straal kleiner is. Over een vierkant en veelhoekig grondplan komt de

overgang naar den koepel door sferische driehoeken, pendentiefs, tot stand. Een enkele maal worden in den koepel zelf een rij vensters aangebracht.

Het materiaal was, vooral te Rome, baksteen. De ribben van de gewelven waren van baksteen, terwijl de gewelven wel uit een soort betonwerk bestonden. Steunbeeren en muurverzwaringen werden daar aangebracht, waar de meeste tegendruk noodig was. Een zeer bijzonder materiaal voor koepels van lichte constructie was de aarden kruik; de puntige voet Fig. 259. 8. van de eene werd gestoken in den hals van de volgende kruik, zoodat er ringen ontstonden, die werden aangegoten met beton. (Grafkerk van Galla Placidia, doopkapel van S. Giovanni in Fonte te Ravenna). De koepel was uitwendig overkapt, of bekleed met tegels of loodplaten. Zeer eenvoudig zijn ze zonder versiering. In Syriƫ wordt natuursteen gebruikt; hier zijn ook de koepels fraaier.

De kapiteelen. De zuilenorden uit de klassieke bouwkunst gaan verloren; de vormen worden verwaarloosd, de details verzwakt en vervangen door nieuwe symbolen, tot ten slotte iets geheel nieuws ontstaat. Behalve de kapiteelen genomen uit klassieke bouwwerken worden, b.v. te Ravenna, waar uiterst moeilijk klassieke kapiteelen te krijgen zijn, al spoedig onder invloed van Byzantium, nieuwe kapiteelen gemaakt, waarvan de hoofdvorm de Fig. 263. Korinthische kelk blijft, maar het versierende blad inplaats van een akanthus vervangen wordt door een geribd en getand blad. Ook wordt als hoofdvorm een omgekeerde afgeknotte pyramide, naar onderen afgerond, toegepast, Fig. 265.

Fig. 264. S. Giovanni in Fonte te Ravenna.

(Naar foto).

Sluiten