Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

264

DE OUD-CHRISTELIJKE BOUWKUNST.

Fig

1

262.

Fig. 268. 10, 19.

Fig. 268.

6, 10.

Fig. 266

Grafmonument van Theodorik te Ravenna. le helft 6e eeuw.

naar Ravenna en Rome, en worden verspreid over geheel het Westen. In Syrië en Palestina werd, vóór de akanthus er werd toegepast, ook plantornament op grof-naturalistische wijze gestyleerd, groeiend aan rechte takken, of wel als regelmatige vrije motieven naast elkaar gerangschikt. Vrucht en blad van de wijndruif, klimop- en vijgeblad, eikel en dennekegel, olijf

en citroenblad zijn alle aan de oude Helleensche kunst vreemd, doch worden nu in verband gebracht met dunne Romeinsche akanthusranken en palmetten, die ook soms gedeeltelijk Fig. 268. 13 bestaan uit akanthusbladeren en eierlijsten en van vorm veranderde Lesbysche kyma's; dë akantusbladen zelf waren diep en scherp inge- Fig. 268. sneden. Zóó was het ornament in Antiochië, 13, 14

Damascus, Baalbek en Palmyra, voor zich hieruit de Oud-Christelijke akanthusrank (en later ook de Islamitische arabesk) ontwikkelde. Symmetrisch groeiende wijndruiven, vaak uit vazen Fig. 268. 10 zich ontwikkelend, komen spoedig ook voor in Epypte, in het z.g. Koptisch ornament, maar

Fig. 256. 2.

dan zijn de druivenbladeren op eigenaardige manier veranderd in akanthuskarakter. Ook wordt al dit ornament toegepast in Ravenna en Byzantium, met overheerschend de scherpgetande, diepingesneden akanthusrank. In Rome werkt de klassiek-Romeinsche akanthusrank nog lang na; overigens worden ook bovengenoemde nieuwe symbolische motieven toegevoegd, en andere, als leeuw, anker, lier, palmtak, lauwerkrans, lelie, slang, lam, hert, haan, pauw, schip en visch, grootendeels ontleend aan Bijbelsche voorstellingen of aan den naam Christus; ook allerlei vormen van kruis en monogram van Christus, als XP, I en vooral de A en de fl.

OVERZICHT DER MONUMENTEN.

In basiliekvorm. In het West-Romeinsche rijk zijn er nog maar weinige bewaard gebleven. De hooge zware middenbeukmuren op zuilen en de houten kapconstructie waren de oorzaak van verwoesting door aardbeving en brand. Wat bewaard bleef werd geleidelijk herbouwd, verbouwd of uitgebreid.

a. Rome. 5-beukige basilieken.

De St. Paul buiten de muren (San Paoli fuori le mura) is groot, ruim en fraai van details. Gebouwd in 386 werd de kerk in 1823 tot op het koor na door brand vernield, doch is sedert 1828 geheel als vroeger gerestaureerd en vernieuwd. De kerk met atrium en dwarsbeuk is 120 M. lang en 60 M. breed; de middenbeuk alleen 80 M. lang, 22.80 M. breed en 23 M. hoog; de dwarsbeuk is even breed en 65.50 M. lang; de zijbeuken zijn nog 8.50 M. breed. De 80 zuilen in de kerk zijn van graniet, 10 M. hoog en van Korinthische orde. De bogen zijn geprofileerd, en de middenbeukmuren er boven worden door pilasters in velden verdeeld, waarin de vensters zijn aangebracht. De triomfboog rust op twee Ionisch zuilen.

De St. Jan van Lateraan (S Giovanni in Laterano), uit de 9C eeuw, is ook 5-beukig.

De S t. P i e t e r s b a s i 1 i e k, uit de 4* eeuw, was ongeveer gebouwd als de St. Paul, doch in de Renaissance

Fig. 268. 13.

Sluiten