Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

274

DE OUD-CHRISTELIJKE BOUWKUNST.

deze 3-beukige basiliek werden nissen uitgebouwd. Daar de middenbeukmuren echter zeer dun zijn, kan hier Fig. 255. alleen sprake zijn geweest van overdekking door een houtconstructie. Ook de koepelbasiliek te Koja Kalessi ^' in Isaurië nadert den centraalbouw. De hoofdbeuk eindigt in een dwarsbeuk met apsis, terwijl de zijbeuken voor het transept eindigen in 2 kleinere apsiden. Boven de zijbeuken zijn galerijen aangebracht. Op het midden van den middenbeuk rust een hooge toren, waarvan de overdekking verdwenen is; misschien bestond deze uit een tentdak, mogelijk wel uit een houten koepelconstructie. De overgang van rechthoek naar 8-hoek komt door hoeknissen tot stand, die ontspringen van op kraagsteenen rustende zuiltjes. De Mariakerk te Ephesos is een koepelbasiliek uit den tijd van Justinianus. De koepelconstructie is niet meer bekend; misschien rustte de koepel op pendentiefs, misschien op hoeknissen, zooals die te Koja Kalessi. In de richting van de hoofdas wordt de koepel gesteund door 2 groote tongewelven op zware pijlers, terwijl de tongewelven op de smallere zijbeuken dienen voor tegendruk.

3. Een geheel afzonderlijke plaats in de kunstgeschiedenis neemt het mausoleum van Theodorik te Ravenna in als eerste groote stichting van het Germaansche ras. De Oost-

Fig. 266. Gothen n.1. waren in Italië binnengedrongen. Odovokar onttroonde in 476 keizer Romulus, doch werd door de Oost-Gothen verslagen, die in 493 een Oost-Gothisch rijk stichtten, veel grooter dan Italië. Hun zeer bekwame koning Theodorik bevorderde de Romeinsche bouwkunst in zijn hoofdstad Ravenna; de S. Apollinare nuovo werd reeds besproken. Het mausoleum, een centraalbouw, werd in 525 gesticht, en ligt nu eenzaam en verlaten in het stille landschap om Ravenna als toonbeeld van kracht en grootsche techniek. Fig.259.1,3. De onderbouw is 10-hoekig en heeft blindbogen in de zijden, die de 1 O-hoekige 2* verdieping dragen. De bovenbouw is rond. In het benedendeel is een door tongewelven overdekte ruimte aangebracht in den vorm van een Grieksch kruis. De ruimte bovenin is rond en kleiner, daar om den bovenbouw een omgang van 1.20 M. breedte loopt. Tegenover den ingang ligt een nis. In den loop der tijden is het geheel ongeveer 2 M. beneden

Fig. 267. den beganen grond gezakt. De bovenbouw is bekroond door een vlakke lijst, met een z.g. tsnffenorn&ment, waaruit vooral de Germaansche invloed blijkt. De geheel massieve, uit één stuk Istrische kalksteen vervaardigde deksteen, is gewelfvormig uitgehold; daar de middellijn 11 M. is en de hoogte 2.5 M., moet wegens het enorme gewicht het ophijschen ervan als een groote technische daad worden beschouwd. Het ophijschen geschiedde vermoedelijk aan de 10 ooren, die daarna dienden als voetstukken voor apostelbeelden. De bogen beneden zijn zeer sterk geconstrueerd met haakvoegen. Rondom de bovenverdieping is een rondbogenfries aangebracht, rustend op consolen aan den muur. De trappen op de afbeelding zijn een restauratie van later tijd. Fig. 260. 4. Toegeschreven aan Theodorik, maar vermoedelijk uit de 8* eeuw, is het z.g. paleis van Theodorik, dat bestaat uit baksteen, 2 verdiepingen hoog is, en in 't midden een groot rondboogportaal heeft. De bovenste verdieping is voorzien van blindboogarcaden.

In Italië komt nu stilstand in de bouwbedrijvigheid tot aan de 10e eeuw, het begin van de Romaansche periode. Wel werden nog enkele basilieken gebouwd, doch deze bouw staat sterk onder invloed van de Byzantijnsche kunst, en van Ravenna. Ook invloeden uit het Noorden doen zich, wat het decoratieve deel betreft, gelden.

Sluiten