Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

296 DE BYZANTIJNSCHE BOUWKUNST.

; Fig. 295. San Vitale te Ravenna. 526—547. Noordelijk gedeelte. (Naar Hirth). •

Fig. 293. 4. De meer massieve hoofdvorm van het kapiteel was afgeleid van den vorm van het tusschenstuk, dat zelf weer Fig. 296. een wijziging is van het klassieke brok hoofdgestel, dat sinds de 4= eeuw op de kapiteelen werd geplaatst om den

Fig. 286. 1. boog te dragen. Dit omgekeerd trapeziumvormig tusschenstuk is overal toegepast, waar Byzantijnsche invloed zich deed gelden. In de S. Vitale te Ravenna is het zelfs figuraal versierd met lammeren of pauwen, waar tusschen een kruis. In de 6e eeuw verdwijnt dit tusschenstuk en neemt het kapiteel er den hoofdvorm van over. Echter moest de vorm op de hoeken naar beneden worden afgerond, om te kunnen aansluiten bij het cirkelvormige boveneind van de zuil. Het ornament bestond aanvankelijk uit een vlechtwerk van Byzantijnsche akanthus-

Fig. 293. 4. bladeren, dat den hoofdvorm geheel overdekte. Daarna liep het akanthusblad randvormig langs den boven- en den benedenkant en langs de hoeken, zoodat 4 velden werden ingesloten, die door vlechtwerk werden gevuld. Ten slotte

Fig. 286. 6. wordt het vlechtwerk vervangen door akanthusbladeren, die den geheelen hoofdvorm omranken, het keizerlijk monogram insluitend.

Fig. 288. Echter ontstaan ook kapiteelen, afgerond kubusvormig, overdekt met zuiver geometrisch ornament. En na 550 Fig. 286. 4. vinden ook andere bladmotieven een plaats, onder welke vooral de wijndruif dient genoemd te worden, gecombineerd met denappelmotieven, leeuwenkoppen en vogels (S. Marco te Venetië), gekruiste hoorns van overvloed Fig. 283. (Constantinopel), totdat het roizwenkapiteel zijn intree doet, afgedekt door een soort Korinthischen abacus. Echter blijven ook andere vormen gebruikelijk, waaronder vooral de kelkvorm, die, voor de onderste helft overdekt met schematische Byzantijnsche akanthus- en zelfs wijndruifranken, aan de bovenste helft gewijzigde rudimentaire Ionische hoekvoluten vertoonen. Ten slotte komt er in de symmetrisch gerangschikte akanthusranken ook meer Fig. 293. 1. beweging, tot in een afzonderlijk vouwentype de bladeren zich, als door den wind bewogen, om de kern vlijen.

Zoolang boven de kapiteelen een tusschenstuk werd aangebracht, behield dit den oorspronkelijken hoofdvorm.

Sluiten