Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE MAHOMEDAANSCHE BOUWKUNST.

313

1 Fig. 310. 1

• 1. Grondplan van de moskee van Suleiman I, te 5. Plattegrond van den Tay Mehal, te Agra.

2 Constantinopel. (Naar Gurlitt). (Naar Fergusson), g

• 2. Aanleg van het Alhambra. 6. Plattegrond van de blauwe moskee te Tebriz. : t 3. Plattegrond van de moskee van Kait-Bey, te Kaïro. 7. Grondplan van een Karavanserai aan den weg j S 4. Plattegrond van de moskee van Sultan Hassan, te van Isfahan naar Schiras. (Naar Coste).

{ Kaïro.

welke arcaden samen de gebedsruimte of liwan vormen. Waar dus de Christelijke kerken Fig. 309. 3. orienteeren, rayonneeren de moskeeën, d. w. z. zijn gebouwd naar één middelpunt.

In den afsluitmuur aan de Mekkazijde is een nis uitgespaard, de mihrab, waarvoor de afsluitmuur vaak plaatselijk zeer verzwaard is geworden; naast de mihrab staat de mimbar, Fig. 311. de kansel. Voor de kalief of andere hoogwaardigheidsbekleeders is een ruimte afgesloten door middel van een ballustrade, welke ruimte in het sanctuarium ligt, de maksourah. De Fig. 319. 3. zoldering is vlak, terwijl boven de maksourah meestal een koepel gebouwd is, met uitzondering evenwel van de oudste moskeeën.

Ook wordt de moskee wel als centraalbouw opgetrokken, met veelhoekigen koepel en dito omgang (Sachramoskee te Jeruzalem), of als de Aya Sophia te Constantinopel, maar Fig. 309. 5. dan gewijzigd, met 4 halve koepels, of, in Indië b.v., als een groote vleugelbouw, met een portaal in het midden; en zelfs in kruisvorm (blauwe moskee te Tebriz). Fig. 310. 6.

De medresse, of schoolmoskee, is meestal kruisvormig; 4 zalen zijn, door middel van een grooten boog, naar het midden vierkant open. De 4 hoeken zijn bestemd voor schoolver- Fig. 310. 4. trekken, terwijl boven een der hoeken een koepel verrijst boven het graf van den stichter.

De karavanserai's bestaan uit een groot aantal vertrekken, gerangschikt om een vier- Fig. 310. 7. kanten of veelhoekigen hof; deze vertrekken, voor logies of stalling bestemd, zijn naar buiten afgesloten door een sterken muur, waarin slechts één portaal, dat open is naar den karavaanweg.

De paleizen zijn zeer fraai, ommuurd en van groote uitgestrektheid. Een fraai voorbeeld Fig. 310. 2. in Spanje is het Alhambra. Het hoofdgebouw van het paleis wordt alcazar genoemd. De audiëntiezaal ligt afzonderlijk in het park.

Het woonhuis vertoont wel eenige overeenkomst in aanleg met het Romeinsche. Ook hier Fig. 313. zijn de vertrekken aangelegd om een hof, waarin een waterbassin en fontein. Mannen- en vrouwenvertrekken zijn volledig gescheiden. Geheel door vlakke muren van de buitenwereld afgesloten, worden de vertrekken slechts door kleine vensters aan de straatzijde verlicht, waar dan nog een ijzeren traliewerk in was aangebracht. Erkers, eveneens gesloten door traliewerk, verlevendigen de gevels. In den regel liggen ontvangzaal en mannenvertrekken beneden, de vrouwenvertrekken boven of om een afzonderlijken binnenhof.

Fonteinen en openbare bronnen zijn meestal veelhoekig; een ver uitstekende baldakijn beschut het water tegen de zon.

Behalve bij de oudste, treft men steeds bij de moskeeën minarets aan, slanke, sierlijke Fig.312.5,6.

Sluiten