Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

418

DE ROMAANSCHE BOUWKUNST.

Fig. 373. 2.

f

grondvorm is ontstaan uit het Noorsche woonhuis, en de Noorsche tempels wat den plattegrond betreft, is spoedig de invloed te onderscheiden van den steenbouw elders; wat de kapiteelen van de oudste der kerken te Urnaes aantoonen. Het tot in het oneindige gevarieerde oud-Germaansche, Keltisch-Noorsche houtsnijwerk met bandslingeringen en dierfiguren, concentreert zich ook hier voornamelijk op de portalen.

De Dom te Rib e (begonnen 1176) op Jutland lijkt op de bouwwerken uit den Rijnstreek; de Dom te Roeskilde (Seeland 1191) vertoont ook Duitschen, zoowel als Franschen invloed. De Dom te Lund in Zuid-Zweden, gewijd in 1145 en voltooid in 1200 is een normaal type van Duitsche basiliek, met twee Westtorens en versierd met een eigenaardig Noorsch ornament, dat ontstond onder Byzantijnschen invloed (wel te onderscheiden van dat onder Keltischen invloed). Volgens Fransch systeem is de middenbeuk door een tongewelf, zijn de zijbeuken door halve tongewelven overdekt.

Hallenkerken komen vooral op het eiland Godand voor; hiertoe behooren o. a. de kerk te Dalhem (1209 gewijd) en de Dom te Wisby (1225 gewijd). In Noorwegen wijzen de zware ronde pijlers, de vouwenkapiteelen en zigzagornamenten op Engelsch-Normandische verwantschap; als

typen kunnen hier gelden: de Dom te Stavanger (1128—1150), horizontaal afgedekte basiliek, en-de Dom te Drontheim (gedeeltelijk). De laatste kerk, het Noorweegsch nationaal heiligdom, is slechts Romaansch wat betreft den dwarsbeuk.

De kerk te Urnaes (1090), te Borgund (eerste helft 12= eeuw), Hitterdal (einde van de 12e eeuw), de kerk te Gol (nu bij Christiania verplaatst) en de kerk te Wang, die in 1844 naar Bruckenberg in Silezië is verplaatst, zijn alle nog van het houttype.

Fig. 430a.

De Fortun Stavkirke te Fantoft.

(Naar foto).

Sluiten