Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE GOTHISCHE BOUWKUNST.

445

465.

Topgevel van het stadhuis te Middelburg.

voor de gewelven, maar tevens vormen ze het verti- •

kale geraamte, dat de lichte muren versterkt tegen :

winddruk. Op de hoeken van het gebouw staan er öf j

twee in het verlengde der muren, öf één in de richting •

van het verlengde van de lijn, die den binnenhoek :

midden doordeelt. :

De oudste steunbeeren zijn zonder eenige versiering •

samengesteld uit zware groote blokken; trapsgewijs !

worden ze naar boven minder zwaar, zóó, dat de •

treden telkens door lessenaarsdaken worden afgedekt, •

waarvan de helling varieert tusschen 30° en 60°. De j

I Fig. 467. top kan dus door een zadeldak worden afgedekt. De j

lessenaarsdaken op de verjongingen van de steun- •

beeren bestaan uit afwaterende dekplaten, geprofi- :

leerd als deklijsten. Spoedig worden de steunbeeren • geprofileerd en van nissen voorzien; en tegen 1220

Fig. 440. 3. worden ze naar boven beëindigd door pinakels en :

fioelen, eindigend in kruisbloemen, welke opzet den •

vertikalen druk verzwaart; de fioelen zijn eerst vier- •

kante-, later zes- of achthoekige pyramiden; soms worden de vierkante fioelen overhoeks geplaatst, om een rijker werking te verkrijgen. Al deze kleine torenspitsen, opengewerkt op Fig. 454. 6. vier zuiltjes met beelden er in, worden aangebracht uit constructief oogpunt, boven de plaats

waar de luchtboog wordt opgevangen, maar ook zuiver decoratief als vertikale beëindigingen.

Meer eenvoudige steunbeeren worden bekroond met een hurkend beeldje, zijn plaatselijk nisvormig uitgediept voor een beeldje, of dragen bovenaan een waterspuwer ter hoogte van de gootlijst der zijbeuken, of ter plaatse, waar de luchtboog wordt opgevangen.

14. De luchtbogen doen dezelfde werking als de steunbeeren ; ze vormen een tegendruk tegen de gewelven van Fig. 467. den hoofdbeuk, en steunen de hoofdbeukmuren tegen wind- Fig. 451. druk. De gewelfdruk wordt over de zijbeuken afgevoerd naar de steunbeeren; bij hallenkerken ontbreken ze daarom. Bij vijf beukige kerken zou de spanning der bogen te groot worden; ze worden dan ondersteund door de door het dak der zijbeuken verlengde zijbeukpijlers. Aanvankelijk zeer eenvoudig, worden het later rijk geprofileerde bogen, voorzien

466. Zuiderportaal te 's Hertogenbosch.

Sluiten