Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE GOTHISCHE BOUWKUNST. 45 j

Indien slechts een toren in den gevel Fig. 463. staat, verrijst hij juist op de lange as vanhetgebouw, en isevenbreedalsde hoofdbeuk. Deel uitmakend van het schip, ingebouwd dus, is b.v. de kerk Fig.431. 7. te Ulm; voor het schip gebouwd, doch wel in verband ermede, de Fig. 488. kerk te Freiburg. Een enkele maal ook is de toren geheel vrij voor het schip gebouwd, b.v. bij den Dom te Fig,433. 1. Utrecht. Hier was tusschen schip en toren een vrije overdekte doorgang ; de verbinding kwam hier tot stand door een bisschopslöge.

Boven de kruising van hoofdbeuk en dwarsbeuk staat een kleine dakruiter ; rijkere en iets grootere dakruiters treft men aan bij de St. Bavo te Haarlem, en bij de kathedraal Fig. 460. te 's Hertogenbosch. Alleen in Frankrijk en in Engeland zijn de torens boven de kruising zwaar. Regel is, dat de torens in deGothiek

uit 4 verdiepingen bestaan, waarvan de twee onderste tot aan de nok van don hnnMr«>„t

reiken, de derde voorzien is van groote klankbordvensters, en de vierde bestaat uit den torenhelm. In Frankrijk en Engeland blijft de toren tot boven toe vierkant, de verdiepingen Fig. 482. gescheiden door smalle lijsten. In ons land zijn de beide bovenste verdiepingen meestal Fig. 462. 8-zijdig. Op te merken valt, dat, waar in de Romaansche periode de overgang van vierkant Fig. 473. naar 8-hoek tot stand komt in den torenhelm, in ons land deze verjonging reeds begint boven de eerste of tweede verdieping. Heel dikwijls ook worden de beide onderste verdiepingen samengetrokken, zoodat dan de toren 3 verdiepingen heeft.

De steile helm, die gewoonlijk een 8-zijdige pyramide vormt, is massief in de VroegGothische periode, van hout en met leien afgedekt. Daarna worden ze van steen opgetrokken, en met vensters verrijkt, waarin traceerwerk; en ten slotte vertoonen zich de helmen als Fig. 444. geheel opengewerkte steenen spitsen. (Dom te Freiburg). Heeft de toren 3 verdiepingen Fig. 488. en een houten helm, dan zijn op de hoeken van de 3e verdieping veelhoekige torentjes geplaatst, die onderling door een borstwering zijn verbonden, en een overgang vormen van vierkant op achthoek. In den Laattijd is soms halverhoogte den helm een omgang aangebracht.

Sluiten