Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

24

INLEIDING.

op de glazuur zijn aangebracht. Voor het grootste deel is het laatste het geval: de ooievaar werd dan opgezet tegelijk met de decoratie van het porcelein en dus slechts in „klein vuur" in den moffeloven, gebakken. Maar er zijn ook, zij het zeldzamer, stukken waar het merk reeds is aangebracht vóór de glazuur, zooals dat slechts gebeuren kan in fabrieken die van-den-grond-op porcelein maken. Het is natuurlijk duidelijk zichtbaar, maar bovendien is de ooievaar dan meestal vrij onbeholpen van teekening en tamelijk breed. Ik houd de zóó gemerkte stukken voor geheel „van den grond op" in den Haag gemaakt Het is natuurlijk mogelijk, dat een „van den grond op" in den Haag gemaakt voorwerp toch ook boven de glazuur gemerkt is, maar bij de elders gemaakte en hier beschilderde is het merken boven de glazuur de éénige mogelijkheid. Tenzij het tegenovergestelde blijkt, — wat nu en dan het geval is, — houd ik dus de boven de glazuur gemerkte stukken voor elders gevormd, en hier gedecoreerd.

De Heer Weenink, dien ik reeds eenmaal aanhaalde 2), schrijft over de merken eenigszins anders: „Al de serviezen en voorts al de stukken die geheel in de fabriek vervaardigd zijn, zijn met een blaauwen ooyevaar gemerkt; enkele borden, koppen en schotels dragen dit merk niet, of zijn met een blauw schildje gemerkt: dezen zijn voorwerpen, die niet in de fabriek gevormd, maar wel beschilderd en verglaasd zijn."

Dit is echter onjuist, immers zonder twijfel zijn ook vreemde stukken met den ooievaar gemerkt; bij de talrijke voorwerpen van dien aard heb ik bovendien nooit een schildjesmerk aangetroffen; is het gebruikt, dan zal het het merk van Ansbach zijn geweest, dat behalve met de A ook met een schildje merkte. Maar veel kan 't niet gebeurd zijn.

x) Tenzij men mij bewijzen kan, dat de vreemde fabrieken de complaisance hadden om Lyncker's merk zoo nu en dan ook maar vast op de stukken te zetten, wat allerzonderlingst zou zijn. Er bestaat evenwel, en dat kan ik niet verzwijgen, een Ansbach gemerkt kopje, later met den ooievaar boven de glazuur gemerkt, dat een ingestempeld cijfertje heeft, dat ook op onder de glazuur gemerkte Haagsche kopjes voorkomt. Maar, — er is tusschen die kopjes wel eenig verschil, o.a. in gewicht; het geval kan dus wel toeval zijn, temeer daar overigens onze onderscheiding tot nu toe telkens goede resultaten opleverde.

2) Meded. der Ver. t. beoef. der Gesch. v. 's Gr. Deel I blz. 61.

Sluiten