Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

8

FREDERIK VAN EEDEN's ONTWIKKELINGSGANG

toe, dat de wederopbouw zonder ethiek onmogelijk is. Zeer zichtbaar gaat het tusschen Christendom en finale ineenstorting als tusschen orde en chaos. Een derde moge* lijkheid is volstrekt uitgesloten. De volledige herleving van den christelijken geest zullen wij zeker niet meer meemaken; maar de ontwaking is begonnen, de algemeene zwenking der verdoolde menschheid treedt in het leven der tot bezinning geraakte enkelingen in. De eerste bewegingen van den toekomstigen opmarsch naar de Kerk zijn aan te wijzen in de stroomingen van dezen tijd.

In Van Eeden's levensgang zien wij de wereldbeweging van heden en toekomst in één persoonlijke ontwikkeling samengevat. Te midden van een algemeene ineenstorting en ontreddering, vertoont zijn bevrijding in Christus zich als het voorbeeld van de aanstaande wedergeboorte der menschheid.

II

Hoe veelzijdig ook in kunstvormen met zijn romans en allegorische verhalen, met zijn drama's en gedichten, is Van Eeden geen Shakespeariaansch genie, geen schepper met «duizend zielen». In zijn menschen heeft hij altijd zich zelf uitgesproken, in den oogenblikkelijken staat zijner ontwikkeling zich vertoond van bepaalde zijden. Daar zij dadelijk bij gezegd, dat de creaturen zijner verbeelding, bezield van zijn levensgeest, dien hij hun heeft ingestort, levend genoeg zijn, om het dramatisch en romantisch te doen. Zelf op zeer vele wijzen mensch geweest, heeft hij, alleen al met zichzelf uit te spreken, een heele wereld ge*, schapen. Het volk van zijn verbeelding geeft niet enkel Van Eeden in zijn opvolgende staten; het trekt voorbij als een revufe der tegenwoordige generatie. Het bewijst zijn veelzijdige algemeenheid, dat hij zelf één voor één alle rollen droeg — neen waarachtig doorleefde — in de men* schelijke komedie van zijn werk. Johannes, de kleine, de reizende en de rijpe, Sirius, Markus, Muralto, en Satan

Sluiten