Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN's ONTWIKKELINGSGANG

17

ontzetting en vertwijfeling kunnen den mensch nog wachten tusschen die twee! Aan het Katholicisme werd door Van Eeden, zelfs in dit schrijnendste leed, niet gedacht, tenzij als aan een gevaar voor zijn vrijheid. Maar vele zijn de wegen Gods; uit de diepte der geestelijke ontreddering voeren zij zelfs dóór den schemer van het Oosten in den dag der waarheid. Het moge er dan op lijken, dat het Oosten het Westen bekeert, maar aan de waarheid, waarin de geest van het Oosten en van het Westen elkaar ontmoeten zullen, blijft het laatste woord — voor wie in goeden wil het Woord willen ontvangen. Deze goede wil is echter ' vreemd aan het tegenwoordige geslacht; instelling van het eigen leven volgens een algemeene orde, onthechting, streven naar samenvattend begrip, daaraan wordt doo- den modernen mensch in het algemeen niet gedacht. Wel staat hij daar niet bepaald weerbarstig tegenover/ maar het laat hem koud. Hij richt zijn daden op zichzélf; de gedachte aan een be* stemming van het leven, waaraan de menschelijke daad moet beantwoorden, wil zij goed wezen, komt zelfs niet in hem op. Van alle conceptie van geestelijke eenheid en gemeenschap der menschheid verlaten, droomt hij van een materieelen samenhang, waar zijn begeerlijkheid wél bij zal varen. Om dat ideaal aan te duiden misbruikt hij het woord solidariteit. Het is alsof de oneindigheid heeft op* gehouden de menigte te kwellen. Niet om begrip, maar om bezit voert zij den bestaansstrijd; «zijn» was immer het wachtwoord der groote beschavingen, maar «hebben» dat van iederen vervaltijd. Teugelloos zich uitvierend, leeft de moderne mensch centrifugaal; de oogenblikken, dat bij zich in inkeer samenvat, zijn zeldzaam of ontbreken geheel. Maar hij ondervindt dit meestal niet als een kwelling; als regel is . de zin voor het inwendige leven hem vreemd. Hij heeft zijn behagen gesteld in het bestaan naar buiten toe; in den roes acht hij de eenig mogelijke wereldwijsheid gelegen, want deze doet de innerlijke onrust voor een oogenblik vergeten.

Sluiten